Bạn hỏi một câu.

Người khác chưa kịp trả lời xong, bạn đã hỏi tiếp câu thứ hai.

Rồi câu thứ ba.

Câu thứ tư.

Một lúc sau, câu hỏi đã chạy từ A sang B, C, D rồi đến Z.

Bạn biết rất nhiều thứ.

Nhưng có thể bạn chưa thực sự hiểu sâu thứ gì.

1. Asking nhiều không có nghĩa là Learning nhiều

Một người học tốt không chỉ biết đặt câu hỏi.

Họ còn biết:

Ở lại đủ lâu với một câu hỏi để câu trả lời thực sự thay đổi cách mình hiểu vấn đề.

Hãy tưởng tượng bạn hỏi:

“Tại sao bầu trời màu xanh?”

Người khác đang giải thích về ánh sáng, bước sóng và tán xạ.

Bạn chưa nghe hết đã hỏi:

“Thế tại sao hoàng hôn màu đỏ?”

Rồi:

“Thế cầu vồng hình thành thế nào?”

Rồi:

“Tại sao biển màu xanh?”

Tất cả đều là những câu hỏi hay.

Nhưng nếu bạn liên tục nhảy sang câu hỏi mới, bạn có thể thu được rất nhiều information, trong khi mental model trong đầu vẫn chưa thực sự được xây dựng.

Đây là một cái bẫy của người học rất tò mò:

Curiosity tạo ra rất nhiều câu hỏi, nhưng không phải câu hỏi nào cũng được đào đủ sâu để trở thành understanding.

2. Exploration rất tốt. Nhưng phải biết lúc nào dừng lại.

Học tập luôn cần exploration.

Thử cái mới.

Đặt câu hỏi.

Tìm những khả năng khác nhau.

Nhưng nếu lúc nào cũng exploration, bạn sẽ thiếu depth.

Hãy tưởng tượng một người học Toán:

Hôm nay tìm hiểu hình học.

Một lát sau chuyển sang xác suất.

Rồi sang số học.

Rồi sang đại số.

Rồi lại tìm một bài toán Olympic.

Cuối ngày, người đó có cảm giác:

“Hôm nay mình học rất nhiều!”

Nhưng nếu hỏi:

“Có một concept nào hôm nay em thực sự hiểu sâu hơn hôm qua không?”

thì có thể câu trả lời là:

“Không biết.”

Đây là khác biệt giữa information consumption và capability building.

Một nguyên tắc rất đơn giản

Lần tới khi bạn có một câu hỏi, hãy thử:

Ask → Listen → Think → Explain → Apply → Then ask the next question.

Đừng vội nhảy sang câu hỏi tiếp theo.

Hãy thử tự nói:

“Nếu câu trả lời này đúng, nó thay đổi điều gì trong cách mình đang hiểu?”

Rồi thử dùng nó vào một ví dụ khác.

Nếu làm được, bạn không chỉ biết thêm một thông tin.

Bạn vừa xây thêm một phần của mental model.

Người học giỏi không phải là người hỏi được nhiều nhất

Mà là người có khả năng:

đào một câu hỏi đủ sâu để nó trở thành năng lực.

Vì vậy, lần tới khi bạn chuẩn bị hỏi câu thứ hai...

Hãy dừng lại một chút.

Có thể câu hỏi đầu tiên vẫn còn rất nhiều thứ để bạn khám phá.

Làm nhiều ≠ giỏi.

Một học sinh có thể làm 500 bài Toán nhưng vẫn yếu Toán. Một người có thể chơi guitar 3 năm nhưng vẫn chỉ chơi được vài bài đơn giản. Một người có thể học tiếng Anh 10 năm nhưng vẫn không thể trình bày một ý tưởng phức tạp.

Vậy điều gì tạo ra khác biệt?

Một concept quan trọng trong learning science là Deliberate Practice - thực hành có chủ đích.

1. Không phải cứ lặp lại là tiến bộ

Hãy tưởng tượng hai người chơi cầu lông.

Người A đánh 3 buổi mỗi tuần, trong nhiều năm. Họ chơi rất nhiều nhưng chủ yếu lặp lại những gì mình đã quen.

Người B nhận ra mình có một điểm yếu: backhand.

Trong vài tháng, họ tập trung vào đúng kỹ năng đó:

• quay video để nhìn lỗi;

• nhận feedback;

• sửa động tác;

• tập lại;

• tăng dần độ khó.

Cả hai đều “chơi cầu lông nhiều”.

Nhưng chỉ người B đang thực hiện deliberate practice.

Practice: “Tôi đang luyện.”

Deliberate Practice: “Tôi đang cố cải thiện chính xác điều gì?”

2. Một ví dụ rất đời thường: lái xe

Bạn có thể lái xe 10 năm nhưng không nhất thiết lái tốt hơn người lái 3 năm.

Vì sau khi đạt mức đủ dùng, bạn chỉ đang lặp lại cùng một hành vi.

Nếu muốn giỏi hơn, bạn phải xác định một điểm yếu:

“Tôi đỗ xe song song rất kém.”

Sau đó tập riêng kỹ năng này, nhận feedback, sửa lỗi và tăng độ khó.

Đó mới là deliberate practice.

10 năm experience không đồng nghĩa với 10 năm improvement.

3. Học Toán cũng vậy

Một học sinh làm 100 bài phương trình có thể cảm thấy mình đang tiến bộ.

Nhưng nếu 100 bài đều giống nhau, em chỉ đang luyện một pattern quen thuộc.

Một cách tốt hơn là tìm ra điểm yếu:

“Em không biết tại sao phải chọn phép biến đổi này.”

Vậy thay vì làm thêm 100 bài, em luyện khả năng nhận diện cấu trúc và lựa chọn chiến lược giải.

Đó mới là xây dựng mathematical capability.

4. Deliberate Practice có một vòng lặp

Attempt → Feedback → Identify Error → Adjust → Try Again → Increase Difficulty

Điểm quan trọng nhất là feedback.

Nếu bạn làm sai 100 lần nhưng không biết tại sao sai, bạn có thể chỉ đang luyện cách làm sai.

5. Điều này đặc biệt quan trọng trong thời đại AI

AI có thể làm bài, viết code, viết essay, tạo hình ảnh thay chúng ta.

Điều đó rất hữu ích nếu mục tiêu là tạo output.

Nhưng nếu mục tiêu là xây dựng capability, hãy dùng AI như một coach:

“Đừng giải bài. Hãy cho tôi một gợi ý.”

“Đây là lời giải của tôi. Hãy tìm lỗi reasoning đầu tiên.”

“Cho tôi một bài khác tập trung đúng điểm yếu này.”

Khi đó, AI không chỉ giúp chúng ta làm nhanh hơn.

Nó giúp chúng ta practice better.

Cuối cùng

Bạn không cần làm 1.000 thứ.

Bạn cần chọn một thứ đủ tốt, rồi đi đủ sâu.

Doing produces output.

Deliberate Practice produces capability.

Và capability mới là thứ ở lại với chúng ta lâu dài.

Các bạn biết rất nhiều.

Biết ChatGPT.

Biết Claude.

Biết Gemini.

Biết NotebookLM.

Biết hàng chục công cụ AI khác.

Một công cụ mới xuất hiện là các bạn thử ngay.

Một model mới ra mắt là các bạn chuyển sang.

Một workflow mới được chia sẻ trên mạng là các bạn lại muốn thử.

Nhìn bên ngoài, đây có vẻ là một dấu hiệu của một người rất ham học.

Nhưng khi nói chuyện sâu hơn, tôi phát hiện ra một điều khá nghịch lý:

Các bạn biết rất nhiều công cụ, nhưng lại không thực sự giỏi công cụ nào.

Những công cụ cực kỳ mạnh mà các bạn đã có trong tay từ nhiều tháng trước lại chỉ được sử dụng ở mức rất cơ bản.

Và cứ mỗi khi gặp một giới hạn, thay vì hỏi:

“Làm thế nào để mình sử dụng công cụ này tốt hơn?”

các bạn lại hỏi:

“Có tool nào khác tốt hơn không?”

Tôi nghĩ đây không chỉ là vấn đề của AI.

Nó liên quan đến một vấn đề rất sâu trong cognitive science và learning science.

Có ít nhất ba concepts giúp chúng ta hiểu hiện tượng này.

1. Exploration–Exploitation: Tìm cái mới hay tận dụng cái đang có?

Trong decision science, có một bài toán kinh điển gọi là exploration–exploitation dilemma.

Nó xuất hiện ở khắp nơi.

Bạn có một nhà hàng mà bạn biết khá ngon.

Bạn có thể tiếp tục đến đó.

Đó là exploitation.

Hoặc bạn có thể thử một nhà hàng hoàn toàn mới.

Đó là exploration.

Bạn có một chiến lược học đã chứng minh hiệu quả.

Bạn có thể tiếp tục luyện tập và cải thiện nó.

Hoặc bạn có thể tìm một phương pháp mới trên YouTube.

Đó là exploration.

Cả hai đều cần thiết.

Nếu chỉ exploitation, bạn có thể bị mắc kẹt trong một phương pháp không còn tối ưu.

Nếu chỉ exploration, bạn sẽ không bao giờ tích lũy đủ kinh nghiệm để trở thành chuyên gia.

Nghiên cứu về exploration–exploitation xem đây là một bài toán nền tảng của decision-making: exploration giúp chúng ta tìm kiếm những lựa chọn có thể tốt hơn, trong khi exploitation tận dụng những gì chúng ta đã biết là có giá trị.

Vấn đề của nhiều người học hiện nay không phải là họ exploration quá nhiều.

Mà là:

Họ exploration nhưng không chuyển sang exploitation.

Họ cứ ở mãi trong phase:

“Cái gì mới?”

thay vì chuyển sang:

“Cái gì đang hiệu quả, và làm thế nào để tôi khai thác nó đến giới hạn?”

Đây là một khác biệt rất lớn.

Một học sinh có thể thử 30 công cụ AI.

Nhưng một học sinh khác có thể chọn 3 công cụ và dành 6 tháng để hiểu thật sâu:

• chúng mạnh ở đâu;

• yếu ở đâu;

• khi nào nên dùng;

• khi nào không nên dùng;

• cách kết hợp chúng;

• cách xây workflow;

• cách kiểm tra output;

• cách tự động hóa;

• cách xử lý failure modes.

Sau một thời gian, người thứ hai có thể tạo ra năng suất vượt xa người thứ nhất.

Knowledge of tools và mastery of tools là hai thứ hoàn toàn khác nhau.

2. Novelty Seeking: Tại sao cái mới lại hấp dẫn đến vậy?

Nếu exploration là một chiến lược ra quyết định, thì novelty seeking giúp giải thích tại sao chúng ta lại dễ bị cái mới hấp dẫn.

Cái mới mang đến một thứ rất đặc biệt:

uncertainty.

“Tool này có thể làm được gì?”

“Model mới này có thông minh hơn không?”

“Workflow này có giúp mình nhanh hơn không?”

“Biết đâu đây chính là thứ mình đang tìm kiếm?”

Cái mới tạo ra một cảm giác về possibility.

Và possibility rất dễ bị nhầm với progress.

Đây là một trong những cái bẫy nguy hiểm nhất trong việc học.

Cảm giác đang tiến bộ không đồng nghĩa với thực sự tiến bộ

Hãy tưởng tượng một học sinh học programming.

Thứ Hai:

“Hôm nay em học React.”

Thứ Ba:

“Em chuyển sang Next.js.”

Thứ Tư:

“Em thử một AI coding agent.”

Thứ Năm:

“Em thấy framework này hay hơn.”

Thứ Sáu:

“Có tool mới này tự code được.”

Một tuần trôi qua.

Bạn ấy đã tiếp xúc với rất nhiều thứ.

Nhưng nếu hỏi:

“Em có thể tự xây một ứng dụng hoàn chỉnh không?”

Có thể câu trả lời vẫn là:

“Chưa.”

Đây là điểm quan trọng:

Exposure is not mastery.

Biết một thứ tồn tại không có nghĩa là biết sử dụng nó.

Dùng được một lần không có nghĩa là hiểu nó.

Hiểu nó không có nghĩa là có thể vận dụng nó trong những tình huống mới.

Và biết vận dụng nó không có nghĩa là đã đạt mastery.

3. Deliberate Practice: Mastery đến từ việc ở lại đủ lâu

Đây chính là phần mà nhiều người học bỏ qua.

Expertise không xuất hiện đơn giản vì chúng ta “dùng một thứ nhiều”.

Nó được xây dựng thông qua deliberate practice: thực hành có chủ đích, có feedback, có sự điều chỉnh và tập trung vào những điểm còn yếu. APA cũng phân biệt deliberate practice với việc chỉ lặp lại một nhiệm vụ một cách máy móc.

Ví dụ:

Một học sinh học piano.

Người A:

Học 10 bài hát khác nhau.

Người B:

Chọn một kỹ thuật khó, luyện nó hàng trăm lần, nhận feedback, sửa lỗi, rồi tăng dần độ khó.

Sau vài năm, hai người có thể có trải nghiệm hoàn toàn khác nhau.

Người A:

“Tôi đã chơi rất nhiều bài.”

Người B:

“Tôi đã xây dựng năng lực chơi piano.”

Đây chính là khác biệt giữa:

activity

và

capability.

Và điều này xảy ra với AI tools mỗi ngày

Một người có thể sử dụng ChatGPT trong một năm nhưng vẫn chỉ hỏi:

“Hãy viết cho tôi một bài.”

Trong khi một người khác sử dụng cùng công cụ đó để xây dựng:

• research workflows;

• reasoning workflows;

• coding workflows;

• evaluation systems;

• knowledge systems;

• automation;

• agents;

• domain-specific processes.

Hai người đều có thể nói:

“Tôi dùng ChatGPT mỗi ngày.”

Nhưng năng lực của họ hoàn toàn khác nhau.

Thời gian sử dụng không tự động tạo ra mastery.

Điều quan trọng là:

Bạn đã luyện cái gì trong khoảng thời gian đó?

Cái bẫy lớn nhất: Restarting the Learning Curve

Có một chi phí rất lớn mà người thích thử tool mới thường không nhìn thấy.

Mỗi lần chuyển sang một công cụ mới, chúng ta lại phải trả một loại switching cost.

Bạn phải học:

• interface mới;

• terminology mới;

• mental model mới;

• workflow mới;

• limitations mới;

• shortcuts mới;

• failure modes mới.

Nói cách khác:

Bạn lại bắt đầu từ đầu.

Hãy tưởng tượng năng lực của một người với một công cụ tăng như thế này:

Capability

100% |                              ______
     |                         ____/
 80% |                    ____/
     |               ____/
 60% |          ____/
     |     ____/
 40% |____/
     |
 20% |
     +------------------------------------> Time

Nhưng người đó cứ liên tục đổi tool:

Tool A  █████
Tool B      ████
Tool C          █████
Tool D               ███
Tool E                   ████

Họ liên tục trải nghiệm learning curve.

Nhưng hiếm khi đi đến phần sâu nhất của đường cong.

Vì vậy, vấn đề không phải là “đừng thử cái mới”

Đây là điểm rất quan trọng.

Exploration không xấu.

Thậm chí exploration là một năng lực cực kỳ quan trọng.

Nếu một học sinh không bao giờ thử cái mới, em có thể trở nên rigid.

Một learner tốt cần biết:

Explore.

Nhưng một learner xuất sắc còn phải biết:

When to stop exploring.

Đó mới là vấn đề.

Một nguyên tắc rất đơn giản

Tôi thích hình dung quá trình học như thế này:

Explore → Select → Exploit → Master

Explore

Tìm kiếm.

Thử nghiệm.

So sánh.

Select

Chọn ra thứ đủ tốt.

Không nhất thiết phải là thứ “tốt nhất trên thế giới”.

Chỉ cần:

good enough + high leverage + phù hợp với mục tiêu.

Exploit

Ở lại với nó.

Dùng nó trong nhiều tình huống.

Tìm giới hạn của nó.

Xây workflow quanh nó.

Master

Hiểu sâu đến mức bạn không còn chỉ “dùng tool”.

Bạn bắt đầu:

thinking through the tool.

Đây là một cấp độ hoàn toàn khác.

Có một nghịch lý rất thú vị

Người mới thường hỏi:

“Tool nào tốt nhất?”

Người có kinh nghiệm hỏi:

“Tool nào phù hợp nhất?”

Người rất giỏi hỏi:

“Tôi có thể làm được gì với tool tôi đang có?”

Và người đạt mastery có thể đi xa hơn nữa:

“Làm thế nào để biến tool này thành một phần của hệ thống năng lực của tôi?”

Đó là lúc một tool ngừng là một tool.

Nó trở thành một capability multiplier.

Conan School không nên chỉ dạy học sinh “tool”

Nếu chúng ta thực sự muốn chuẩn bị cho học sinh trong một thế giới mà công nghệ thay đổi từng tháng, thì việc dạy:

“Đây là 20 AI tools mà em cần biết.”

có thể không phải là câu trả lời tốt nhất.

Bởi vì 20 tools hôm nay có thể trở thành 5 tools vào năm sau.

Thứ bền vững hơn là dạy học sinh:

How to learn a tool.

Và quan trọng hơn:

How to master a tool.

Học sinh cần biết cách:

Discover → Evaluate → Select → Practice → Apply → Integrate → Master

Đó mới là một meta-skill.

Và có lẽ đây mới là câu hỏi đáng hỏi

Đừng hỏi học sinh:

“Em biết bao nhiêu công cụ?”

Hãy hỏi:

“Có công cụ nào em thực sự master chưa?”

Đừng hỏi:

“Em đã thử bao nhiêu phương pháp học?”

Hãy hỏi:

“Có phương pháp nào em đã sử dụng đủ lâu để thực sự trở nên giỏi chưa?”

Đừng hỏi:

“Em biết bao nhiêu thứ?”

Hãy hỏi:

“Em có thể làm được những gì mà trước đây em không thể làm?”

Bởi vì cuối cùng:

Learning is not the accumulation of exposures.
Learning is the accumulation of capabilities.

Cái mới có thể cho chúng ta excitement.

Nhưng mastery mới cho chúng ta leverage.

Và trong một thế giới mà mỗi ngày đều có một tool mới xuất hiện, có lẽ một trong những năng lực quan trọng nhất của một learner thế kỷ 21 là:

Biết khi nào nên tiếp tục khám phá — và biết khi nào phải dừng lại để master.

“Tôi đã hoàn thành khóa học.”

Nghe rất ổn.

Bạn xem hết 32 video.

Làm đủ quiz.

Thanh progress bar lên 100%.

Nhận certificate.

Course được đánh dấu Completed.

Nhưng có một câu hỏi khó chịu hơn:

Bây giờ bạn làm được gì mà trước khóa học bạn chưa làm được?

Và đôi khi, câu trả lời là:

Không rõ.

Đây là một vấn đề lớn.

Bởi vì chúng ta đang dùng completion — việc hoàn thành nội dung — như bằng chứng cho learning.

Trong khi hai thứ đó hoàn toàn không giống nhau.

Bạn có thể xem hết một khóa Sales mà vẫn không bán được hàng

Giả sử tôi học một course về Sales.

Course có 20 bài:

• Customer Psychology

• Discovery Call

• Objection Handling

• Pricing

• Negotiation

• Closing

• Follow-up

Tôi xem hết.

Tôi thậm chí còn nhớ được khá nhiều.

Nếu có một bài trắc nghiệm:

“Discovery Question là gì?”

Tôi có thể trả lời đúng.

Nhưng sáng hôm sau, tôi gặp một tình huống thật:

Tôi có một sản phẩm khá tốt.
200 người vào landing page.
12 người hỏi.
Không ai mua.

Bây giờ tôi phải làm gì?

Đây mới là lúc chuyện trở nên thú vị.

Tôi phải tìm hiểu:

Có phải offer không hấp dẫn?

Hay customer không hiểu product?

Hay giá sai?

Hay traffic sai?

Hay họ có nhu cầu nhưng chưa đủ urgency?

Hay sales conversation có vấn đề?

Hay tôi thậm chí đang giải sai problem cho customer?

Không còn đáp án A, B, C, D nữa.

Không có instructor đứng cạnh để nói:

“Bây giờ hãy áp dụng Framework số 3.”

Tôi phải figure it out.

Và khả năng làm được việc đó mới gần với năng lực thực sự.

Course completion chỉ cho biết bạn đã đi qua content

Đây là distinction rất quan trọng.

Content là những thứ được đưa cho bạn:

video, bài đọc, framework, ví dụ, exercise.

Capability là thứ bạn có thể làm được.

Hai thứ không giống nhau.

Một người có thể consume rất nhiều content mà capability tăng rất ít.

Ví dụ:

Bạn xem 100 video về swimming.

Bạn hiểu freestyle.

Biết cách thở.

Biết chân phải đạp thế nào.

Biết lỗi phổ biến.

Bạn có thể nói chuyện về swimming rất thông minh.

Nhưng nếu ném bạn xuống bể mà bạn không bơi được thì:

Bạn biết rất nhiều about swimming.

Nhưng bạn chưa know how to swim.

Trong rất nhiều lĩnh vực, giáo dục đang nhầm hai thứ này.

Chúng ta đang đo thứ dễ đo

Tại sao các learning platform thích Course Completion?

Bởi vì nó cực kỳ dễ đo.

Video đã xem chưa?

Có.

Quiz đã làm chưa?

Có.

Module đã hoàn thành chưa?

Có.

Progress:

100%.

Rất đẹp.

Nhưng những câu hỏi quan trọng hơn lại khó đo:

Người này có thực sự hiểu không?

Gặp một tình huống mới, họ có biết phải làm gì không?

Họ có nhận ra khi nào framework này không nên dùng không?

Họ có thể kết hợp nhiều kiến thức để giải quyết một vấn đề chưa từng gặp không?

Khó hơn nhiều.

Vì vậy chúng ta thường mắc một lỗi rất con người:

Cái gì dễ đo thì chúng ta biến nó thành mục tiêu.

Thế là “học xong khóa” trở thành mục tiêu.

Trong khi đáng lẽ mục tiêu phải là:

Có thêm một năng lực.

Problem tạo ra bằng chứng mạnh hơn

Bây giờ thay đổi đơn vị.

Đừng hỏi:

Bạn đã học khóa Sales chưa?

Hãy đưa cho learner một problem:

Một sản phẩm có nhiều người quan tâm nhưng rất ít người mua. Hãy tìm nguyên nhân và đề xuất cách kiểm chứng.

Lúc này learner phải làm một loạt việc.

Họ phải hỏi:

Tôi cần biết thêm dữ liệu gì?

Họ phải phân biệt:

Đây là fact hay assumption?

Họ phải hình thành một vài hypothesis.

Hypothesis có thể hiểu đơn giản là:

Một lời giải thích tạm thời mà chúng ta chưa biết chắc đúng hay sai và cần kiểm chứng.

Ví dụ:

“Có thể customer muốn sản phẩm nhưng chưa hiểu tại sao nó đáng giá 5 triệu.”

Sau đó learner phải nghĩ:

Làm thế nào để kiểm tra giả thuyết này?

Phỏng vấn customer?

Xem sales call?

Thử thay đổi message?

Thử offer khác?

So sánh conversion rate?

Bây giờ chúng ta bắt đầu nhìn thấy năng lực.

Không phải qua việc learner nói:

“Tôi biết Customer Research.”

Mà qua việc:

Họ biết khi nào cần research, research cái gì, lấy evidence nào, và dùng evidence đó để ra quyết định.

Biết một framework chưa phải là biết dùng framework

Có một kiểu người học rất phổ biến.

Bạn nói một vấn đề.

Họ lập tức trả lời:

“À, cái này dùng Jobs to Be Done.”

Vấn đề khác:

“Cái này dùng SWOT.”

Vấn đề nữa:

“Cái này dùng Design Thinking.”

Nghe có vẻ rất hiểu biết.

Nhưng một người giỏi hơn thường hỏi:

Tại sao phải dùng framework đó?

Evidence nào khiến anh nghĩ nó phù hợp?

Nếu assumption ban đầu sai thì sao?

Có cách giải thích nào khác không?

Điểm khác biệt nằm ở đây.

Người mới thường nhớ tool.

Người giỏi hiểu problem.

Tool chỉ được gọi vào khi cần.

Một bác sĩ không được đánh giá bằng số textbook đã đọc

Thử áp dụng logic “course completion” sang một nghề khác.

Một bác sĩ nói:

Tôi đã đọc hết 12 cuốn sách về tim mạch.

Không ai kết luận:

Tuyệt vời. Vậy anh chắc chắn là bác sĩ tim mạch giỏi.

Chúng ta muốn biết:

Khi gặp một bệnh nhân đau ngực, anh hỏi gì?

Anh loại trừ nguyên nhân nào trước?

Anh cần xét nghiệm gì?

Dữ liệu nào đáng lo?

Khi hai dấu hiệu mâu thuẫn nhau, anh xử lý thế nào?

Tức là chúng ta muốn nhìn thấy performance trong context.

Context có nghĩa đơn giản là:

Tình huống thực tế mà kiến thức phải được sử dụng.

Không có context, một người có thể biết rất nhiều mảnh kiến thức riêng lẻ.

Nhưng năng lực chỉ thực sự xuất hiện khi họ biết lấy đúng mảnh kiến thức vào đúng thời điểm để xử lý một tình huống cụ thể.

Vì vậy, problem nên trở thành một đơn vị quan trọng của learning

Course vẫn có ích.

Tôi không nghĩ nên bỏ course.

Course rất tốt để:

• xây nền tảng;

• giới thiệu một domain;

• tổ chức kiến thức;

• giúp người mới không bị lạc.

Nhưng có lẽ chúng ta đã trao cho course một vai trò lớn hơn mức nó đáng có.

Course nên là nguồn tài nguyên.

Không nhất thiết phải là đơn vị trung tâm của việc học.

Thay vì:

Course → Module → Lesson → Quiz → Completed

ta có thể nghĩ theo một cấu trúc khác:

Problem → Attempt → Gap → Learn → Try Again → Evidence

Learner gặp một problem.

Họ thử giải.

Hệ thống quan sát họ mắc ở đâu.

Thiếu kiến thức gì thì học kiến thức đó.

Thiếu skill gì thì luyện skill đó.

Sau đó quay lại problem.

Thử tiếp.

Cho tới khi họ giải quyết được.

Lúc đó learning không còn xoay quanh:

“Tôi đã xem bao nhiêu?”

Mà xoay quanh:

“Tôi đã làm được gì?”

Assessment cũng phải thay đổi

Nếu mục tiêu của education là capability, assessment không thể chỉ hỏi learner nhớ gì.

Ta cần cho họ những tình huống mà họ phải use knowledge.

Ví dụ thay vì hỏi:

Positioning là gì?

Có thể đưa một case:

Một brand đang bán sản phẩm giống 20 đối thủ khác. Customer không hiểu tại sao nên chọn họ. Hãy xác định vấn đề và đề xuất một hướng positioning.

Thay vì hỏi:

Thesis là gì?

Đưa năm đoạn văn và hỏi:

Đâu là claim chính? Nó có đủ tranh luận được không? Nếu không, hãy sửa.

Thay vì hỏi:

Common factor extraction là gì?

Đưa một tập hợp problem có cấu trúc khác nhau và xem learner có nhận ra khi nào nên factor hay không.

Lúc đó assessment không chỉ đo:

Bạn nhớ cái gì?

Mà bắt đầu đo:

Bạn có thể làm gì với cái bạn biết?

Đây mới là evidence của learning

Evidence nghĩa là bằng chứng.

Nếu một learner nói:

Tôi đã học Strategy.

Đó là thông tin.

Nếu LMS nói:

Learner completed Strategy Course — 100%.

Đó là dữ liệu về hoạt động.

Nhưng nếu learner có thể:

• phân tích một market;

• nhận diện một strategic problem;

• tìm alternatives;

• chỉ ra trade-offs;

• đưa ra lựa chọn;

• giải thích vì sao chọn;

• thay đổi quyết định khi evidence thay đổi;

thì chúng ta bắt đầu có evidence về capability.

Đó là một loại bằng chứng mạnh hơn rất nhiều.

“Tôi học rồi” là một câu khá vô nghĩa

Lần tới khi ai đó nói:

Tôi học Sales rồi.

Có thể hỏi:

Anh xử lý được loại sales problem nào?

“Tôi học Marketing rồi.”

Anh giải được marketing problem nào?

“Tôi học Critical Thinking rồi.”

Khi gặp một claim đáng ngờ, anh làm gì khác trước đây?

“Tôi học Argument rồi.”

Anh có thể xây một argument mạnh từ evidence không?

Nếu không trả lời được những câu đó, có lẽ course đã hoàn thành.

Nhưng learning thì chưa chắc.

Có lẽ chúng ta nên đổi progress bar

Progress bar hiện nay thường nói:

73% course completed.

Tôi muốn một progress bar khác.

Nó có thể nói:

Bạn đã giải được 8/12 loại problem trong domain này.

Hoặc:

Bạn có thể giải problem quen thuộc độc lập.

Bạn đang học cách xử lý problem mới và mơ hồ.

Hoặc:

Capability này đã có evidence ở 4 contexts khác nhau.

Đây sẽ là một cách nhìn learning hoàn toàn khác.

Không phải:

Bạn đã đi qua bao nhiêu content?

Mà là:

Thế giới có thể đưa cho bạn những problem nào mà bây giờ bạn đã xử lý được?

Đó mới là câu hỏi tôi quan tâm.

Vì cuối cùng, thế giới thật không đưa cho chúng ta quiz.

Nó đưa cho chúng ta problems.

Một trung tâm tiếng Anh nói:

Giúp bạn học tiếng Anh hiệu quả hơn.

Một trường học nói:

Giúp học sinh tiến bộ mỗi ngày.

Một công ty tư vấn nói:

Giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững.

Một phần mềm nói:

Giúp công việc của bạn đơn giản hơn.

Không có câu nào sai.

Nhưng cũng gần như chẳng có câu nào đáng nhớ.

Vấn đề không hẳn nằm ở cách viết.

Vấn đề nằm ở chỗ người đọc không nhìn thấy sự tương phản.

“Tốt hơn” so với cái gì?

Trường học nói:

Chúng tôi giúp học sinh học tốt hơn.

Nghe ổn. Nhưng “tốt hơn” nghĩa là gì?

• Học nhiều hơn?

• Điểm cao hơn?

• Hiểu sâu hơn?

• Làm nhiều bài tập hơn?

• Hay học ít đi nhưng đúng chỗ hơn?

Bây giờ thử thêm một câu:

Chúng tôi không tin rằng một học sinh đang yếu cần được giao thêm thật nhiều bài tập.

Rồi mới nói:

Chúng tôi tin rằng trước tiên phải tìm ra chính xác học sinh đang hổng ở đâu, sau đó mới quyết định nên học gì.

Đột nhiên thương hiệu trở nên rõ hơn rất nhiều.

Lời hứa lúc này không còn đứng một mình.

Nó có một thứ để đối lập.

Trong branding, có thể gọi thứ đó là Enemy.

• Enemy ở đây không nhất thiết là một công ty đối thủ.

• Nó có thể là một cách làm cũ, một niềm tin sai, một thói quen, một hiện trạng mà thương hiệu cho rằng cần thay đổi.

Ở ví dụ trên:

Enemy = học thật nhiều mà không biết mình đang hổng ở đâu.

Và từ đó lời hứa xuất hiện:

Promise = giúp bạn học đúng thứ mình thực sự cần học.

Promise đơn giản là lời hứa mà thương hiệu đưa ra với khách hàng.

Enemy làm Promise rõ hơn

Hãy thử một ví dụ khác.

Một trường kinh doanh nói:

Chúng tôi giúp bạn kinh doanh tốt hơn.

• Rất rộng.

• Rất an toàn.

• Và cũng rất dễ quên.

Nhưng nếu thương hiệu nói:

Có quá nhiều người học kinh doanh bằng cách sưu tập framework, template và những “công thức thành công”, nhưng lại không biết phải suy nghĩ thế nào khi gặp một vấn đề chưa từng gặp.

Bây giờ ta đã có Enemy:

Học công thức mà không hiểu bản chất.

Từ đó Promise có thể trở thành:

Chúng tôi giúp bạn học cách suy nghĩ về business, thay vì chỉ học thêm các công thức business.

Hai câu gần như đang nói về cùng một sản phẩm.

Nhưng câu thứ hai mạnh hơn rất nhiều.

Vì người đọc hiểu được:

• Bạn chống lại cái gì.

• Bạn tin vào cái gì.

• Và bạn định giúp tôi thay đổi điều gì.

Con người hiểu mọi thứ bằng sự tương phản

Một khái niệm quan trọng ở đây là Contrast.

Contrast đơn giản là sự tương phản giữa hai thứ.

• Ta hiểu “nhanh” vì ta biết thế nào là “chậm”.

• Ta hiểu “đơn giản” vì từng gặp thứ phức tạp.

• Ta hiểu “cao cấp” vì biết hàng bình thường trông ra sao.

Brand cũng vậy.

Nếu bạn chỉ nói:

Chúng tôi rất đơn giản.

Người ta chưa chắc hiểu.

Nhưng nếu nói:

Phần mềm quản lý dự án ngày càng có thêm dashboard, view, menu và configuration. Chúng tôi tin rằng phần lớn team không cần thêm tính năng. Họ cần ít thứ phải quản lý hơn.

“Simple” lúc này có nghĩa.

Không phải vì bạn vừa định nghĩa từ simple.

Mà vì bạn đã chỉ ra cái đối lập với nó.

Đó là lý do một Enemy tốt có thể khiến Brand Promise trở nên sắc hơn.

Enemy không phải để gây chiến

Nghe chữ “Enemy”, nhiều người có thể nghĩ rằng brand phải đi công kích đối thủ.

Không phải.

Một Enemy tốt thường không phải:

Công ty A rất tệ.

Hay:

Chúng tôi tốt hơn công ty B.

Đó chỉ là competitor attack.

Enemy thú vị hơn nhiều.

Nike không cần coi Adidas là kẻ thù.

Một Enemy có thể là:

sự trì hoãn
sự đầu hàng
cảm giác “mình không làm được”

Một thương hiệu giáo dục không cần coi trường khác là Enemy.

Enemy có thể là:

học thuộc mà không hiểu.

Một công ty phần mềm không cần coi Salesforce hay Microsoft là Enemy.

Enemy có thể là:

software ngày càng phình to đến mức con người phải phục vụ software thay vì software phục vụ con người.

Enemy tốt thường là một vấn đề mà cả brand và customer đều muốn loại bỏ.

Đây là điểm rất quan trọng.

Brand không đứng đối diện customer để bán hàng.

Brand đứng cùng phía với customer, rồi cả hai cùng nhìn về một vấn đề.

Và lúc đó, Promise không còn là quảng cáo

Hãy nhìn hai phiên bản.

Phiên bản 1

Chúng tôi giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu mạnh hơn.

Phiên bản 2

Thị trường đang đầy những thương hiệu trông đẹp nhưng không ai biết họ thực sự đại diện cho điều gì.

Chúng tôi giúp doanh nghiệp xây dựng một thương hiệu có lập trường rõ ràng, để customer hiểu ngay bạn tin gì, khác gì và tại sao nên chọn bạn.

Phiên bản 2 có thêm Enemy:

Brand đẹp nhưng không có lập trường.

Vì thế Promise:

Xây brand rõ ràng và khác biệt

không còn là một claim chung chung nữa.

Claim ở đây chỉ đơn giản là một điều bạn tuyên bố là đúng.

“Chúng tôi giúp bạn tăng trưởng.”

“Chúng tôi có chất lượng tốt.”

“Chúng tôi lấy customer làm trung tâm.”

Đều là claim.

Vấn đề là hàng nghìn công ty khác cũng có thể nói y hệt.

Enemy tạo ra bối cảnh khiến claim của bạn có nghĩa.

Một Brand Promise tốt thường có một câu đứng trước nó

Khi xây brand, tôi sẽ không bắt đầu bằng câu hỏi:

Promise của chúng ta là gì?

Tôi sẽ hỏi trước:

Điều gì đang xảy ra trong thế giới của customer mà chúng ta cho rằng không nên tiếp tục như vậy?

Câu trả lời đó thường dẫn đến Enemy.

Sau đó hỏi:

Chúng ta tin điều gì khác?

Đó là Belief — niềm tin của thương hiệu.

Và cuối cùng:

Nếu customer đi cùng chúng ta, điều gì sẽ trở nên tốt hơn?

Đó mới là Promise.

Cấu trúc rất đơn giản:

Enemy → Belief → Promise

Ví dụ:

Học càng nhiều càng tốt.
↓
Enemy: Học nhiều một cách mù quáng.
↓
Belief: Học sinh nên biết mình hổng ở đâu trước khi học thêm.
↓
Promise: Chúng tôi giúp học sinh học đúng chỗ cần học.

Hoặc:

Content càng nhiều càng tốt.
↓
Enemy: Sản xuất content trước khi có điều đáng nói.
↓
Belief: Message phải có trước distribution.
↓
Promise: Chúng tôi giúp bạn tìm ra điều đáng nói trước khi giúp bạn nói nó thật lớn.

Bây giờ brand bắt đầu có hình dạng.

Không có Enemy, rất nhiều brand sẽ nói giống nhau

Hãy vào website của 20 công ty trong cùng một ngành.

Bạn thường gặp những từ như:

Innovative.

Customer-centric.

High quality.

Empowering.

Transforming.

Sustainable.

Trusted.

Đó đều là những điều tốt.

Nhưng chính vì ai cũng muốn đứng về phía những điều tốt, chúng không tạo ra nhiều khác biệt.

Một câu hỏi khó hơn nhiều là:

Có điều gì phổ biến trong ngành mà chúng ta cho rằng đang sai?

Câu hỏi này buộc brand phải có lập trường.

Và Positioning bắt đầu xuất hiện từ đây.

Positioning có thể hiểu đơn giản là:

Bạn muốn customer đặt bạn vào vị trí nào trong đầu họ so với những lựa chọn khác.

Muốn có một position rõ, đôi khi bạn phải chấp nhận rằng:

Không phải tất cả mọi người đều đồng ý với mình.

Đó không nhất thiết là vấn đề.

Đôi khi đó chính là dấu hiệu brand bắt đầu thực sự có ý nghĩa.

Brand mạnh không chỉ nói về tương lai đẹp đẽ

Rất nhiều thương hiệu chỉ nói:

Chúng tôi muốn một thế giới tốt đẹp hơn.

Nhưng những câu chuyện mạnh thường có cả hai phía:

Một tương lai chúng ta muốn xây.

Và:

Một hiện trạng chúng ta không muốn chấp nhận nữa.

Enemy tạo ra phía thứ hai.

Nó tạo ra Contrast.

Contrast làm Belief rõ hơn.

Belief làm Promise đáng tin và đáng nhớ hơn.

Và khi những thứ đó khớp với nhau, customer không chỉ hiểu:

“Công ty này bán cái gì.”

Họ bắt đầu hiểu:

“À, hóa ra họ nhìn thế giới như vậy.”

Đó là một bước tiến rất lớn.

Bởi vì một product có thể được nhớ bằng feature.

Nhưng một brand thường được nhớ bằng một cách nhìn thế giới.

Một bài kiểm tra rất đơn giản

Nếu đang xây một brand, thử hoàn thành ba câu này:

1. Chúng tôi không chấp nhận rằng…

2. Chúng tôi tin rằng…

3. Vì vậy, chúng tôi giúp customer…

Nếu ba câu nối với nhau tự nhiên, bạn có thể đã tìm thấy:

Enemy → Belief → Promise.

Nếu câu thứ nhất biến mất mà hai câu sau vẫn giống hệt hàng trăm competitor khác, có thể Brand Promise của bạn vẫn chưa đủ sắc.

Enemy không phải để thương hiệu trở nên hung hăng.

Enemy tồn tại để thương hiệu có ranh giới.

Và đôi khi, chính nhờ biết mình chống lại điều gì, người khác mới thực sự hiểu mình đang đứng về phía điều gì.

Nếu Conan School dành thời gian cho việc học, năng lực và cộng đồng, thì người bác ấy dành thời gian quan sát một câu hỏi khác: vì sao nhiều doanh nghiệp có sản phẩm tốt, đội ngũ giỏi và rất nhiều hoạt động marketing, nhưng vẫn chưa hiểu khách hàng đủ sâu để nói đúng điều cần nói?

Người bác ấy giờ có tên: Conan Media.

THẤU HIỂU TRƯỚC, NỘI DUNG SAU

Phần lớn marketing bắt đầu quá gần khâu sản xuất. Hôm nay đăng gì? Tuần này chạy campaign nào? Tháng này cần bao nhiêu video?

Conan Media bắt đầu sớm hơn. Chúng tôi giúp doanh nghiệp gom lại những gì đang biết, phân biệt điều đã có bằng chứng với điều mới chỉ là giả định, rồi xây một cách hiểu có cấu trúc về audience, Jobs to Be Done, pains, offer, brand và message.

Từ nền tảng đó, content không còn là những đầu việc rời rạc. Mỗi bài viết có một audience, một mục tiêu, một thông điệp và một lý do để tồn tại. Mỗi kết quả mới lại trở thành dữ liệu để vòng tiếp theo tốt hơn.

CONAN MEDIA LÀM GÌ?

Chúng tôi cung cấp một chuỗi năng lực liền mạch:

• Nghiên cứu và hiểu khách hàng.
• Làm rõ Brand Platform, Offer và Message Architecture.
• Thiết kế hệ thống nội dung và tạo content cho từng kênh.
• Phân phối, đo lường và ghi nhận phản hồi.
• Vận hành marketing như một năng lực có thể tích lũy, không phải một chuỗi chiến dịch bắt đầu lại từ đầu.

Bên dưới cách làm này là Agasa, hệ thống giúp lưu lại business context, phối hợp công việc, review đầu ra và học từ thông tin mới. Công nghệ tạo tốc độ; con người vẫn giữ judgment và trách nhiệm với quyết định.

VÌ SAO LÀ “NGƯỜI BÁC” CỦA CONAN SCHOOL?

Vì Conan Media không phải một phiên bản lớn hơn của Conan School. Đây là một thành viên khác trong gia đình: lớn tuổi hơn một chút, ít nói hơn một chút, và có thói quen hỏi “Dựa vào đâu?” trước những kết luận nghe rất hay.

Conan School giúp con người học và xây năng lực. Conan Media giúp doanh nghiệp hiểu, quyết định và vận hành marketing tốt hơn. Hai hướng đi khác nhau, nhưng cùng tin rằng hiểu biết chỉ có giá trị khi nó trở thành năng lực có thể sử dụng và tiếp tục cải thiện.

Người bác ẩn dật đã xuất hiện. Và có lẽ câu đầu tiên ông ấy sẽ hỏi là:

“Chúng ta đã thực sự hiểu khách hàng chưa?”

Tìm hiểu thêm tại https://conan.media/ra-mat-conan-media

Một ngôi trường với một sứ mệnh rất khác: Human Understanding.

Hiểu mình. Hiểu người. Hiểu về tình yêu.

Có một điều khá kỳ:

Chúng ta dành rất nhiều năm để học cách giải quyết các vấn đề của thế giới.

Học cách làm sản phẩm. Học cách kiếm tiền.

Học cách lập trình. Học cách sử dụng AI.

Nhưng rất ít người từng được học cách hiểu chính mình.

Vì sao mình luôn overthinking?

Vì sao mỗi lần bị góp ý lại thấy khó chịu?

Vì sao mình cứ lặp đi lặp lại những kiểu mối quan hệ giống nhau?

Vì sao một cuộc trò chuyện với bố mẹ hay người mình yêu lại dễ biến thành cãi vã?

Đó đều là những câu hỏi quan trọng.

Nhưng hiếm khi xuất hiện trong trường học.

Inside6 School được tạo ra để lấp đầy khoảng trống đó.

Đây là một ngôi trường tập trung vào Human Understanding, dựa trên những framework và nghiên cứu đã được kiểm chứng như Nonviolent Communication (NVC), Attachment Theory, RULER Framework của Yale, Family Systems Theory, Sound Relationship House và nhiều nền tảng khác.

Nhưng Inside6 không muốn dừng ở việc học lý thuyết.

Mục tiêu của trường là giúp người học mang những framework đó vào cuộc sống hằng ngày.

Để hiểu cảm xúc của mình rõ hơn.

Để đối thoại lành mạnh hơn.

Để xây dựng những mối quan hệ bền vững hơn.

Và để sống nhẹ nhõm hơn.

Inside6 School sẽ phát triển từng bước với các khóa học, công cụ, sách, workshop, các buổi Inside Live và những cộng đồng thực hành nhỏ.

Không phải để đưa ra lời khuyên.

Mà để giúp mỗi người dần sở hữu một bộ công cụ có thể sử dụng suốt nhiều năm.

Chúng mình tin rằng, trong tương lai, AI sẽ giúp con người làm việc nhanh hơn.

Nhưng AI không thể thay chúng ta yêu thương.

Không thể thay chúng ta lắng nghe.

Không thể thay chúng ta chữa lành một mối quan hệ.

Cũng không thể thay chúng ta hiểu chính mình.

Đó là lý do Inside6 School ra đời.

Chào mừng cô em Inside6 đến với gia đình Conan!

Chúng mình giúp các solopreneurs Việt Nam sở hữu một cộng đồng trả phí mà không cần rời bỏ công việc hiện tại.

Chúng mình hình dung một Việt Nam, nơi ngày càng nhiều người không còn phụ thuộc hoàn toàn vào một công việc duy nhất.

Họ vẫn có thể là kỹ sư. Là giáo viên. Là bác sĩ.

Nhưng bên cạnh đó, họ còn sở hữu một cộng đồng nhỏ của riêng mình.

Một cộng đồng gồm vài chục, vài trăm hoặc vài nghìn người, những người thực sự quan tâm đến điều họ đang theo đuổi.

Họ không cần trở thành influencer. Không cần hàng triệu follower. Không cần livestream bán hàng mỗi tối.

Điều họ cần là tạo ra giá trị thật cho một nhóm người cụ thể.

Paid community sẽ trở thành một trong những mô hình bền vững nhất của nền kinh tế tri thức.

Con người không còn chỉ mua khóa học.

Họ muốn được đồng hành. Muốn được học cùng. Muốn được phản hồi. Muốn thuộc về một cộng đồng có chung giá trị.

Điều đó tạo ra một cơ hội rất lớn cho những người có chuyên môn thực sự.

Đó là tương lai mà Conan School tin tưởng.

Và đó cũng là lý do chúng mình tồn tại.

Từ một nhóm những người làm chuyên môn tách biệt, sau 89 ngày, cộng đồng Conan Maker cũng dần thành hình. 5 lớp là Viral content, AI Agents, Strategy, Customer decode,... đã và đang chạy. Thử thách 7 ngày tạo second brain đã diễn ra xong. Workshop đều đặn sáng thứ 4 hàng tuần ~40 người cùng học. Kết quả: Ai cũng đã tạo được sản phẩm (viết content, tạo bảng nghiên cứu khách hàng, tạo website giới thiệu dịch vụ,...).

Đã có thành viên viral (~40.000 reach) sau 1 bài thực hành đầu tiên.

Có thành viên bán được dịch vụ thiết kế website (sau khi học lớp AI Agents).

Và các anh chị em khác, đang chuẩn bị launching thứ gì đó ra thị trường.

Hàng tháng, cộng đồng sẽ chỉ mở đăng kí vào ngày mùng 10 (để các thành viên mới xuất phát đồng bộ với nhau). Nếu bạn đã đọc đến dòng này và đang:

- Làm chuyên môn 3-5 năm, muốn bứt lên nhưng không biết bắt đầu từ đâu

- Có chuyên môn, muốn mở khóa học nhưng nơm nớp lo sợ việc bị gọi là “lùa gà”, sợ chất lượng không đủ tốt

- Đôi lúc cảm thấy bất an khi phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất (dù bạn có năng lực)

- Chia sẻ miễn phí nhiều, nhưng chưa biết cách đóng gói sản phẩm để chuyển đổi

Thì mình welcome bạn tham gia buổi Open day do team Conan tổ chức vào lúc 10h sáng mai (10/7, online), để hiểu về Conan Maker, cũng như định hướng để một người có chuyên môn từ 3-5 kinh nghiệm có thể sở hữu một cộng đồng trả phí cho riêng mình.

Hiểu đơn giản hơn, là lộ trình xác định “chuyên môn”, trở thành người tạo ảnh hưởng, biết đóng gói giá trị, và có thu nhập từ việc xây dựng và giúp đỡ cộng đồng bằng chuyên môn của bạn.

(10/7 cũng là ngay duy nhất mở đăng kí Conan Maker tháng 7)

Nếu bạn đăng kí tham gia, vui lòng comment “Maker” + Tag 2 người bạn dưới bài viết này.

Nếu bạn muốn biết cách Conan Maker được thiết kế để bạn bạn xây được cộng đồng trả phí như nào, thì đọc bài viết của anh Thông Phan bên dưới. Hoặc nhắn tin cho mình.

Phản hồi của thành viên cộng đồng ^^

Nếu bạn từng viết bài để xây thương hiệu cá nhân trên Facebook, bạn có thể thấy: viết cho đủ chữ để đăng là việc dễ. Còn việc khiến người đọc cảm thấy chạm, rồi ngẫm nghĩ, rồi “aha”, từ đó để lại ấn tượng: “người này không nhàng nhàng, nhạt nhòa như bao người ngoài kia” mới là việc khó.

Khó làm, nhưng những ảnh hưởng đó lại là điều mang lại tin nhắn từ khách hàng, học viên tiềm năng, những người cần bạn tư vấn,...

Khó làm, bởi tâm trí khách hàng của bạn đã chật chỗ.

Hãy thử quan sát, một ngày bạn lướt newsfeed biết bao nhiêu bài đăng, cuối cùng bạn dừng lại tiêu thụ nội dung ở một số cái tên quen thuộc: những cái tên top 3 trong ngành (thành tích đã được chứng minh bằng con số: số khách hàng, số doanh thu, số followers), một vài micro-KOL có góc nhìn thú vị, một vài người kể chuyện giải trí.

Hết. Rất, rất hiếm khi, một người lạ nào đó lọt vào phạm vi quan sát của bạn. Vì theo dõi những người kia là đủ rồi, đâu cần theo dõi thêm người mới có góc nhìn “trung bình” (và nhắc lại kiến thức bạn đã nghe từ những người giỏi nhất)?

Và đó có thể là bài toán đang xảy ra với trang cá nhân của bạn: nhiều nội dung, nhưng không đủ sức ảnh hưởng để người ta follow.

====

CÁCH TRỞ THÀNH NGƯỜI CÓ SỨC ẢNH HƯỞNG (DÙ CHƯA PHẢI NGƯỜI “ĐỨNG NHẤT”, “TOP 1”)

Năm 2025, ~560 anh chị em làm trong mảng kinh doanh tri thức, sức khỏe, đào tạo,... đã được team Conan hướng dẫn xây Facebook Profile có tương tác và chuyển đổi.

Hầu hết mọi người đều đang cung cấp sản phẩm dịch vụ cần niềm tin cao. Một số học viên thành công có thể kể đến như anh Trí Việt (mảng âm dương khí công), chị Lê Hương (sức khỏe phụ nữ), Emma Nguyễn (công nghệ dạy học),... sau khi đi cùng team Conan đã có các bài viết chuyên môn trăm share đều đặn.

Hệ quả là lead về liên tục, đảm bảo được nguồn khách hàng không bị ngắt quãng.

Nếu bạn đã thử đăng bài “đều”, nhưng sau chục bài đăng không có ai xem (ngoài người thân và bạn bè). Mình khẳng định những nỗ lực của bạn không có vấn đề, bạn chỉ đang chưa hiểu cách cách tạo ra nội dung có gu, giúp bạn tác động và hình thành được một tệp người xem của riêng bạn (và tránh khỏi cuộc cạnh tranh về sự chú ý với những top 3 mạnh nhất ngành).

Vào thứ 4, 24/06, Workshop: “Taste - Xây dựng thương hiệu có sức ảnh hưởng bằng gu cá nhân“ sẽ được tổ chức.

Đây là buổi Workshop dành cho những ai đang cần xây dựng sức ảnh hưởng về chuyên môn trên Facebook, nhưng chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Tham gia buổi, bạn sẽ được hướng dẫn bởi mình và anh Thông Phan. Tại sao bọn mình có thể đứng lên nói về chủ đề này? Vì mình và anh Thông đã nghiên cứu hàng chục framework làm nội dung chuyên môn, lọc ra hàng chục nguồn kiến thức chất lượng, thử nghiệm làm vài trăm content, trước khi tạo ra chuỗi bài đạt tổng 90.000 shares (chục triệu view) trên nền tảng Facebook suốt 12 tháng năm 2025.

Bạn không cần biết gì trước khi tham gia, vì sẽ được chia sẻ từ những thứ căn bản nhất.

Sau buổi, bạn sẽ nắm được bộ 3 kĩ năng để xây dựng gu cá nhân và tạo ảnh hưởng bằng bài viết:

- Content Curation - Cách chọn nguồn thông tin chất lượng (khiến người khác nghĩ rằng bạn rất thông thái, trong khi bạn chỉ đơn giản là biết nên đọc ở đâu)

- 4F Framework - Cách biến nguồn thông tin gốc thành tri thức sử dụng được

- Curated Content - Cách biến việc tiêu thụ thông tin chất lượng thành nội dung chất lượng (viral là hệ quả)

Để sau này bạn có thể:

- Xóa bỏ sự mơ hồ của việc viết bài trên trang cá nhân (thậm chí viral), tự tin với từng chủ đề, từng góc nhìn mình chọn

- Có được sự tin tưởng của khách hàng, học viên,... và được sự ủng hộ trên từng bài viết

- Viết ra những bài mà người xem phải thốt lên: “Ôi sao đúng thế”, “Hay quá anh/chị ơi”, “Anh/Chị check inbox của em được không”, “Anh/chị có khóa học không ạ?”,... bài đăng ngập tràn những cái tag tên, và được gửi đi cho nhiều người khác

Như thường lệ, buổi cũng sẽ có hoạt động Conan Battle - tham gia đấu trường tri thức để nhận ting ting dựa trên thứ hạng (tính đến này hơn 5 tr VND giải thưởng đã được chuyển đi trên tổng các workshop được tổ chức).

Buổi Workshop sẽ diễn ra vào 9h - 11h30 sáng, 24/06, Online qua Zoom. Đây là buổi hoàn toàn miễn phí, nhưng tiền thuê Zoom thì có hạn, nên team mình chỉ giới bạn 100 slot cho các anh chị em ở gần team Conan. (Các ace Conan Maker cũng chiếm kha rồi).

Nếu bạn quan tâm, hãy đăng kí ở post này bằng cách comment với cú pháp sau:

“TASTE” + Tag tên 2 người bạn”

Bạn sẽ là người đầu tiên được thông báo khi có link tham gia.

====

CHIA SẺ TỪ NHỮNG NGƯỜI LÀM THẬT

Nếu bạn lần đầu biết tới mình hoặc team Conan, thì đừng vội bấm tham gia. Hãy đọc những nội dung trên trang cá nhân của mình và anh Thông trước (các bài >1000 shares), và những feedback của thành viên trong cộng đồng Conan School.

Nếu bạn đã có thương hiệu cá nhân, một chỗ đứng trong tâm trí khách hàng, đừng chỉ tham gia một mình. Hãy giới thiệu và dành chỗ cho các anh chị em khác đang ở điểm bắt đầu, với những bài viết chưa tới 50 bình luận đầu tiên.

Vì mình hiểu sự hoang mang khi phải nói chuyện với một “đám đông” trên môi trường số. Cũng như mọi người, mình cũng có lúc flop (hehe). Nhưng quá trình tìm hiểu để vượt flop đã giúp mình khám phá ra các nguyên tắc bất biến của người dùng, của nền tảng.

Và mình tin những khám phá đó sẽ giúp mình và các anh chị em ở gần có nguồn khách hàng từ xây kênh Facebook, ít nhất là trong 10 năm nữa.

Đó là những gì mình sẽ đồng hành cùng mọi người trong buổi Workshop “Taste - Xây dựng thương hiệu có sức ảnh hưởng bằng gu cá nhân”.

Ảnh minh hoạ:

- Bài viết 1.100.000 view của mình về Value Proposition Canvas (khó vãi)

- Anh Trí Việt có bài trăm shares liên tục mảng khí công

- Chị Lê Hương viết bài về “chăm sóc sức khỏe” đạt trăm shares

- Emma Nguyễn đạt triệu View sau 3 tháng

- …

(Còn nhiều nữa, bạn tham gia sẽ thấy)

Tường thuật lúc 9h30: Ms Thúy (giảng viên Đại học môn tiếng Hàn, mở công ty đào tạo tiếng Hàn) demo app quản lý trung tâm tiếng Hàn & App luyện nói tiếng Hàn cho học viên.

Ms Thúy chia sẻ về landing page giới thiệu workshop online, có 100 người đăng kí, 20 người trở thành học viên sau buổi.

CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH KHÁC CỦA BUỔI:

• Live Demo: Hướng dẫn và thực hành trực tiếp (Live Demo) xây dựng một website hoàn chỉnh dựa theo phương pháp Jobs-to-be-Done (JTBD).

• Học viên chia sẻ: Lắng nghe những chia sẻ, kinh nghiệm thực tế và hành trình học hỏi từ các học viên hiện tại của Conan School.

Anh em tham gia vào buổi, để hỏi đáp và tương tác tại đây nhen.

Được viết bởi của Paul Graham - đồng sáng lập Y Combinator, đã tài trợ hàng tỷ đô cho các startup top đầu các lĩnh vực trên thế giới.

Nếu bro do một danh sách làm việc dày đặc, nhưng số (đơn hàng, khách hàng, doanh thu,...) vẫn ko nhúc nhích, có thể bro đã làm nhầm việc. Vậy làm thế nào để biết việc nào là con gà đẻ trứng vàng, và việc nào đang âm thầm “hút máu” công việc kinh doanh của bro mà bro không biết?

Mời bro đọc bài viết “Trì hoãn tốt và trì hoãn xấu” của Paul Graham dưới đây.

(Bài dài 4 trang A4, hãy lưu lại nếu đang bận)

Nghệ thuật Trì hoãn hiệu quả

Những người ấn tượng nhất mà tôi từng biết đều là những kẻ trì hoãn khét tiếng. Vậy phải chăng trì hoãn không phải lúc nào cũng là xấu?

Hầu hết những ai viết về sự trì hoãn đều tập trung vào việc làm sao để “chữa” nó. Nhưng nói một cách chính xác, điều này là bất khả thi. Có vô số việc bạn có thể làm trên đời này. Dù bạn đang tập trung vào việc gì đi nữa, nghĩa là bạn đang bỏ bê tất cả những việc còn lại. Vì vậy, câu hỏi không phải là làm sao để tránh trì hoãn, mà là làm sao để trì hoãn một cách thông minh.

Có ba kiểu trì hoãn, tùy thuộc vào việc bạn làm gì để thay thế cho việc chính: bạn có thể (a) không làm gì cả, (b) làm một việc kém quan trọng hơn, hoặc (c) làm một việc quan trọng hơn. Tôi cho rằng kiểu cuối cùng chính là sự trì hoãn tích cực.

Đó là hình ảnh của một “giáo sư đãng trí”, người quên cả cạo râu, quên ăn, thậm chí chẳng thèm nhìn đường khi đi bộ vì đang mải suy nghĩ về một câu hỏi thú vị nào đó. Tâm trí ông ấy rời xa thế giới thường nhật là bởi vì nó đang bận lao động cật lực ở một thế giới khác.

Đó cũng chính là lý do vì sao những người xuất chúng nhất mà tôi biết đều là những kẻ trì hoãn. Họ thuộc kiểu trì hoãn hạng C: họ trì hoãn việc nhỏ để tập trung làm việc lớn.

Thế nào là “việc nhỏ”?

Nói một cách thô thiển, đó là những việc chắc chắn sẽ không bao giờ được nhắc đến trong điếu văn của bạn. Ngay tại thời điểm hiện tại, rất khó để nói trước đâu sẽ là tác phẩm để đời của bạn (liệu đó sẽ là công trình nghiên cứu vĩ đại về kiến trúc đền đài Sumer, hay là cuốn tiểu thuyết trinh thám bạn viết dưới một bút danh?). Thế nhưng, có một loạt các đầu việc mà bạn có thể tự tin gạch tên ngay lập tức: cạo râu, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa, viết thư cảm ơn - tóm lại là bất cứ thứ gì được gọi là “việc vặt”.

Trì hoãn tích cực chính là né tránh việc vặt để làm việc thực sự.

Gọi là tích cực, ít nhất là trên một phương diện nào đó. Những người muốn bạn làm việc vặt chắc chắn sẽ không nghĩ thế. Nhưng nếu muốn đạt được thành tựu, bạn buộc phải chấp nhận làm mất lòng họ. Những người trông có vẻ ôn hòa nhất, nếu họ muốn làm được việc thực sự, đều sở hữu một sự “tàn nhẫn” nhất định khi đối diện với đống việc vặt.

Một số việc vặt, như trả lời thư từ, sẽ tự biến mất nếu bạn ngó lơ chúng (dù có thể cuốn bay vài người bạn đi cùng). Những việc khác, như cắt cỏ hay khai thuế, càng để lâu lại càng tệ hơn. Về nguyên tắc, việc trì hoãn loại việc vặt thứ hai này chẳng có lợi lộc gì, bởi đằng nào sớm muộn bạn cũng phải làm. Tại sao không giải quyết ngay đi (như mấy cái giấy báo quá hạn vẫn hay nhắc nhở)?

Lý do mà việc trì hoãn đống việc vặt đó vẫn mang lại giá trị là vì: việc thực sự cần hai thứ mà việc vặt không cần - những khoảng thời gian lớn liên tục, và một tâm trạng phù hợp. Nếu bạn đang tràn đầy cảm hứng cho một dự án, việc gạt phăng mọi thứ bạn đáng lẽ phải làm trong vài ngày tới để tập trung cho nó hoàn toàn là một chiến thắng rực rỡ. Đúng vậy, đống việc vặt đó có thể ngốn của bạn nhiều thời gian hơn khi bạn bắt tay vào giải quyết chúng sau này. Nhưng nếu bạn làm được rất nhiều việc lớn trong mấy ngày ngắn ngủi đó, năng suất ròng của bạn sẽ cao hơn.

Thực tế, đây không chỉ là sự khác biệt về mức độ, mà là sự khác biệt về bản chất. Có những loại công việc chỉ có thể được hoàn thành trong những khoảng thời gian dài, không bị ngắt quãng, ngay khi nguồn cảm hứng ập đến, chứ không phải được thực hiện một cách tận tụy theo từng lát cắt nhỏ được lên lịch sẵn. Kinh nghiệm thực tế cho thấy điều đó đúng. Khi nghĩ về những người đã làm nên những điều tuyệt vời, tôi không hình dung họ là những người đang chăm chỉ gạch từng dòng trong danh sách việc cần làm (to-do list). Tôi tưởng tượng họ đang lẻn đi để hiện thực hóa một ý tưởng mới.

Ngược lại, việc ép buộc ai đó phải xử lý các việc vặt một cách liên tục chắc chắn sẽ bóp nghẹt năng suất của họ. Cái giá của một sự gián đoạn không chỉ là khoảng thời gian bị mất, mà nó còn bẻ đôi quỹ thời gian ở cả hai phía trước và sau đó. Bạn chỉ cần ngắt lời ai đó vài lần một ngày là đủ để khiến họ không thể tập trung vào những bài toán hóc búa được nữa.

Tôi đã tự hỏi rất nhiều về lý do tại sao các startup lại có năng suất cao nhất vào thời điểm ban đầu, khi họ chỉ là một vài gã trong một căn căn hộ. Lý do chính có thể là chưa có ai xuất hiện để làm phiền họ. Về lý thuyết, thật tốt khi các nhà sáng lập cuối cùng cũng có đủ tiền để thuê người làm bớt việc cho mình. Nhưng thà bị quá tải công việc còn hơn là bị cắt ngang mạch nghĩ. Một khi bạn làm loãng startup của mình bằng những nhân viên văn phòng bình thường - những kẻ trì hoãn hạng B - toàn bộ công ty sẽ bắt đầu dao động cùng tần số với họ. Họ bị dẫn dắt bởi sự gián đoạn, và chẳng mấy chốc bạn cũng sẽ như vậy.

Cạm bẫy của việc vặt

Việc vặt là thứ giết chết các dự án vĩ đại hiệu quả đến mức nhiều người còn chủ động dùng chúng làm công cụ né tránh. Chẳng hạn, một người quyết định viết tiểu thuyết bỗng nhiên sẽ thấy nhà cửa sao mà bẩn thỉu và cần dọn dẹp đến thế. Những người thất bại trong việc viết tiểu thuyết không phải vì họ ngồi trước một trang giấy trắng suốt nhiều ngày mà không viết được chữ nào. Họ thất bại vì bận cho mèo ăn, chạy ra ngoài mua đồ dùng cho căn hộ, đi cà phê với bạn, check email. Họ nói: “Tôi không có thời gian để làm việc.” Và đúng là họ không có thật; họ đã tự thiết kế để mình rơi vào hoàn cảnh đó.

(Cũng có một kiểu ngụy biện khác là không có không gian làm việc lý tưởng. Phương thuốc cho chuyện này là hãy đi tham quan nơi làm việc của những vĩ nhân ngày xưa để thấy chúng tồi tàn và bất tiện đến mức nào.)

Bản thân tôi cũng từng dùng cả hai cái cớ này. Tôi đã học được rất nhiều mẹo để ép mình vào guồng quay công việc suốt 20 năm qua, nhưng ngay cả bây giờ, không phải lúc nào tôi cũng thắng. Có những ngày tôi làm được việc thực sự. Có những ngày lại bị nuốt chửng bởi đống việc vặt. Và tôi biết đó thường là lỗi của mình: tôi để việc vặt chiếm hết cả ngày chỉ để trốn tránh việc phải đối mặt với một vấn đề hóc búa.

Kiểu trì hoãn nguy hiểm nhất là trì hoãn hạng B mà không hề tự nhận thức, bởi vì nó mang lại cảm giác bạn đang “hoàn thành công việc”. Chỉ là bạn đang làm sai việc mà thôi.

Bất kỳ lời khuyên nào về sự trì hoãn mà chỉ tập trung vào việc gạch bỏ các đầu mục trong danh sách to-do list không chỉ phiến diện, mà còn dẫn dắt sai hướng, nếu nó không tính đến khả năng rằng: chính cái danh sách to-do list đó là một hình thức trì hoãn hạng B. Thực ra, dùng từ “khả năng” vẫn còn nhẹ. Gần như danh sách của ai cũng vậy cả. Trừ khi bạn đang dốc sức cho những việc lớn lao nhất mà bạn có thể làm, nếu không, bạn chính là một kẻ trì hoãn hạng B, bất kể bạn đang hoàn thành được bao nhiêu việc đi chăng nữa.

Đối mặt với câu hỏi lớn

Trong bài tiểu luận nổi tiếng “Bạn và Nghiên cứu của Bạn” (cuốn sách tôi khuyên bất kỳ ai có tham vọng nên đọc, dù họ làm trong lĩnh vực nào), Richard Hamming có gợi ý bạn tự hỏi ba câu sau:

Đâu là những vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực của bạn?

Bạn có đang nghiên cứu một trong số chúng không?

Nếu không, tại sao?

Hamming đang làm việc tại Bell Labs khi ông bắt đầu đi hỏi những câu như vậy. Về nguyên tắc, bất kỳ ai ở đó đều có khả năng giải quyết các vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực của họ. Có thể không phải ai cũng tạo ra được một dấu ấn chấn động thế giới như nhau; tôi không biết; nhưng bất kể năng lực của bạn ra sao, luôn có những dự án đủ sức kéo căng giới hạn của bạn. Vì vậy, bài tập của Hamming có thể được khái quát hóa thành:

Việc tốt nhất mà bạn có thể làm lúc này là gì, và tại sao bạn lại không làm nó?

Hầu hết mọi người sẽ lảng tránh câu hỏi này. Bản thân tôi cũng né nó; tôi thấy nó lù lù trên trang giấy và nhanh chóng đọc lướt qua câu tiếp theo. Hamming từng đi vòng quanh và trực tiếp hỏi mọi người câu đó, và điều đó chẳng giúp ông ấy được yêu mến hơn chút nào. Nhưng đó là câu hỏi mà bất kỳ ai có tham vọng đều phải đối mặt.

Ngặt một nỗi, bạn có thể sẽ câu được một con cá quá lớn với miếng mồi này. Để làm được việc lớn, tìm ra dự án tốt thôi là chưa đủ. Một khi đã tìm thấy chúng, bạn phải thúc ép bản thân bắt tay vào làm, và điều đó mới khó. Vấn đề càng lớn, việc bắt tay vào làm càng gian nan.

Tất nhiên, lý do chính khiến người ta thấy khó khăn khi làm một việc gì đó là vì họ không thích nó. Đặc biệt là khi còn trẻ, bạn thường thấy mình phải làm những thứ mình không thực sự đam mê - có thể vì nó trông có vẻ oai, hoặc vì bạn được giao phó làm việc đó. Hầu hết nghiên cứu sinh đều bị mắc kẹt với những đề tài lớn mà họ chẳng mấy mặn mà, và thế là môi trường học thuật cấp cao trở thành từ đồng nghĩa với sự trì hoãn.

Nhưng ngay cả khi bạn yêu thích công việc mình đang làm, việc bắt tay vào giải quyết các vấn đề nhỏ vẫn luôn dễ dàng hơn các vấn đề lớn. Tại sao vậy? Tại sao đối diện với bài toán lớn lại khó đến thế?

Thiếu phần thưởng ngay trước mắt: Một lý do là bạn có thể sẽ không nhận được bất kỳ phần thưởng nào trong tương lai gần. Nếu bạn làm một việc có thể xong trong một hoặc hai ngày, bạn sẽ sớm có cảm giác thỏa mãn vì đã hoàn thành. Nếu phần thưởng nằm ở một tương lai xa xăm vô định, nó có vẻ kém chân thực hơn.

Nỗi sợ lãng phí thời gian: Trớ trêu thay, một lý do khác khiến người ta không làm dự án lớn là sợ lãng phí thời gian. Nhỡ thất bại thì sao? Thế thì toàn bộ thời gian đổ vào đó sẽ đổ sông đổ biển hết. (Thực ra là không, vì việc dấn thân vào các dự án khó luôn dẫn bạn đến một lối đi nào đó).

Nhưng rắc rối của những vấn đề lớn không chỉ dừng lại ở chỗ chúng không hứa hẹn phần thưởng ngay lập tức hay có nguy cơ làm phí thời gian. Nếu chỉ có vậy, chúng cũng chẳng tệ hơn một chuyến đi thăm họ hàng xa. Câu chuyện còn sâu xa hơn thế. Những vấn đề lớn luôn đi kèm với sự đáng sợ. Có một nỗi đau gần như hữu hình khi phải đối mặt với chúng. Nó giống như việc có một chiếc máy hút bụi cắm thẳng vào trí tưởng tượng của bạn vậy. Tất cả những ý tưởng ban đầu của bạn bị hút sạch ngay lập tức, bạn chẳng còn ý tưởng nào mới, vậy mà chiếc máy hút bụi thì vẫn cứ tiếp tục hút.

Chiến lược “Đi thuyền đón gió”

Bạn không thể nhìn thẳng vào mắt một vấn đề lớn. Bạn phải tiếp cận nó một cách hơi xéo một chút. Nhưng bạn phải điều chỉnh góc độ thật chuẩn: bạn phải đối mặt với vấn đề lớn vừa đủ để đón lấy nguồn năng lượng và sự hứng khởi tỏa ra từ nó, nhưng không được quá trực diện để rồi bị hóa đá vì hoảng sợ. Bạn có thể thu hẹp góc tiếp cận dần khi đã vào guồng, giống như một chiếc thuyền buồm có thể hướng sát hơn vào chiều gió một khi nó đã lướt đi.

Nếu bạn muốn làm những điều lớn lao, bạn buộc phải tìm cách “đánh lừa” bản thân. Bạn phải bắt đầu từ những việc nhỏ có tiềm năng phát triển thành việc lớn, hoặc làm những việc lớn dần theo thời gian, hoặc san sẻ bớt gánh nặng tinh thần bằng cách hợp tác với người khác. Cần đến những ngóc ngách tiểu xảo này không phải là biểu hiện của sự yếu đuối. Những công trình vĩ đại nhất lịch sử đều được hoàn thành theo cách này.

Khi trò chuyện với những người đã thành công trong việc thúc ép bản thân làm việc lớn, tôi thấy tất cả họ đều vứt xó đống việc vặt, và tất cả họ đều cảm thấy tội lỗi vì điều đó. Tôi không nghĩ họ nên cảm thấy tội lỗi. Việc trên đời này nhiều hơn mức một người có thể làm. Vì vậy, một người đang nỗ lực hết mình cho công việc tốt nhất của họ chắc chắn sẽ bỏ lại một đống việc vặt chưa hoàn thành. Cảm thấy tồi tệ vì điều đó thật là một sai lầm.

Tôi nghĩ cách duy nhất để “giải quyết” triệt để bài toán trì hoãn là: hãy để sự say mê kéo bạn đi, thay vì để một danh sách việc cần làm (to-do list) đẩy bạn bước. Hãy dấn thân vào một dự án đầy tham vọng mà bạn thực sự yêu thích, chèo lái con thuyền của mình sát hướng gió nhất có thể, và bạn sẽ tự khắc để lại những việc xứng đáng bị lãng quên.

---

(Nếu bạn thấy nội dung hữu ích, đừng quên follow Conan School. Và hãy share bài viết này tới một người cần đọc nó)

From Conan with love

Taste là một khái niệm mới và ít người biết, nhưng theo Greg Brockman (Chủ tịch và Co-founder OpenAI) và Paul Graham (bố già của Y Combinator, đã đầu tư hàng tỷ đô la vào các startup thành công), Taste chính năng lực quan trọng trong tương lai gần. Taste tạo nên sự khác biệt và khả năng cạnh tranh của bạn, khi AI đã giúp bất kì ai tạo ra nhiều thứ (content, ảnh, tool, web,...) chỉ với 1 câu lệnh.

“Trong thời đại AI, gu (taste) sẽ càng trở nên quan trọng hơn. Khi bất kỳ ai cũng có thể tạo ra bất cứ thứ gì, thì yếu tố khác biệt lớn nhất chính là việc bạn chọn tạo ra cái gì.” - Paul Graham

PHIÊN 1: TASTE LÀ GÌ? TẠI SAO NÓ QUAN TRỌNG? XÂY DỰNG NÓ NHƯ THẾ NÀO?

Trong phiên 1, anh Thông đã chia sẻ về thách thức làm content hiện nay: với AI, ai cũng có thể sản xuất đại trà, với chất lượng ở mức trung bình, khiến người đọc suy giảm niềm tin, và cảm thấy tiêu thụ nội dung là mất nhiều hơn được.

Trong bối cảnh đó, sự khác biệt giữa người thắng kẻ thua nằm ở “Taste” .

Taste là khả năng nhận biết sự tinh tế và đánh giá chất lượng của một sự vật/nội dung.

Có Taste giúp bạn được nhận biết, nổi bật giữa đám đông, được tin tưởng, hỏi ý kiến.

Nếu không có Taste: nhạt nhòa, đăng nhiều nhưng không ai nhớ, khó viral, dễ bị lãng quên.

Điều thú vị là: Đây là một năng lực có thể rèn luyện, đo lường và nâng cấp theo thời gian.

Tiếp đó, anh thông chia sẻ về: 3 cấp độ chất lượng của sản phẩm: Tầng 1 (thấp nhất) - Làm theo sở thích, Tầng 2 - Làm theo trung bình (Nơi AI Chiếm ưu thế), Tầng 3 - Taste cá nhân (Sự khác biệt và độc bản - tầng duy nhất giúp tồn tại hiện nay).

Và 4 cấp độ nhận diện taste: Kiểm tra ẩn danh, Góc nhìn mới, Phản ứng cảm xúc, Sự nhất quán.

Cuối cùng, anh gợi ý 4 chiến lược xây dựng Taste, bao gồm:

(1) Mở rộng theo mô hình chữ T: Đào sâu chuyên môn nhưng phải mở rộng trải nghiệm sang các lĩnh vực khác (Vật lý, Triết học, Nghệ thuật...);

(2) Viết nhật ký nhận thức: Ghi chép lại những điều bạn thấy hay và quan trọng nhất là giải thích rõ “Tại sao nó hay?”; Xây dựng “Bộ não thứ hai” (Second Brain):

(3) Lưu trữ các chất liệu, câu trích dẫn và trải nghiệm cá nhân để AI có thể học hỏi và mô phỏng lại gu của bạn thay vì viết theo kiểu máy móc

(4) Sử dụng công cụ hỗ trợ: Áp dụng các khái niệm như Taste Skill trên các nền tảng lập trình để chuyển đổi các ghi chú cá nhân thành các chỉ dẫn (prompts) có gu cho AI.

Kết thúc phiên 1, các thành viên tham gia đã thảo luận và đúc kết.

Trong đó, anh Công Đậu nhận ra rằng khi lướt mạng, anh thường bỏ qua các bài viết có dấu hiệu của AI vì muốn tìm kiếm những trải nghiệm thật. Anh đúc kết “Gu” chính là sự khác biệt giữa nội dung đáng tin (thật) và không đáng tin.

Chị Ngọc Anh chia sẻ: Việc lạm dụng AI đã làm não mình bị “tê liệt”, gặp khó khăn ngay cả khi viết một câu hook, do đó mục tiêu sắp tới là phải sửa lại Brain 1 và nuôi dưỡng Gu trước khi tiếp tục sử dụng AI.

PHIÊN 2: TĂNG CHẤT LƯỢNG CONTENT, CHUYỂN ĐỔI NGƯỜI XEM THÀNH KHÁCH HÀNG BẰNG TASTE (MENTOR PHAN VIỆT)

Trong phiên thứ 2, mình đã chia sẻ case thực tế của bản thân về cách ứng dụng Taste vào tăng chất lượng Content. Từ một người chỉ có tương tác, mình đã tăng 9000 followers, và thu hút nhiều khách hàng tiềm năng bằng cách phát triển Taste.

Bạn cũng có thể làm điều đó, bằng cách áp dụng mô hình IPO, bao gồm:

I - Input (Đầu vào) - Thay đổi nguồn hấp thụ

Chất lượng đầu ra phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng đầu vào. Cần ưu tiên các nguồn tin theo thứ bậc:

Nguồn cấp 1 (Nguyên bản): Nghiên cứu khoa học, dữ liệu thực tế, báo cáo gốc từ các tổ chức uy tín (Harvard, McKinsey...).

Nguồn cấp 2 (Tổng hợp): Sách chuyên ngành, giáo trình của các chuyên gia hàng đầu (ví dụ: Naval Ravikant, Alex Hormozi).

Hạn chế nguồn thứ cấp: Tránh các nội dung đã bị pha tạp, “xào nấu” lại nhiều lần trên mạng xã hội vì chúng thường bị sai lệch bối cảnh và mất đi tính nguyên bản.

P - Process (Xử lý) - Rèn luyện tư duy

Thực hành có chủ đích: Khoảng cách giữa việc biết cái gì hay và việc làm ra cái hay chỉ có thể lấp đầy bằng số lần thực hành.

O - Output (Đầu ra) - Thiết lập tiêu chuẩn mới

Tăng taste đầu ra bằng các bước sau:

Bước 1: Chỉ tiêu thụ các sản phẩm là chất lượng.

Bước 2: Nhận diện cảm giác khó chịu: Khi bạn đã quen với tiêu chuẩn cao, bạn sẽ cảm thấy khó chịu với những thứ kém chất lượng (ví dụ: ảnh AI cẩu thả, nội dung hời hợt). Đây là tín hiệu quan trọng khi gu của bạn tăng lên.

Bước 3: Giải thích sự khó chịu: Phải cụ thể hóa được tại sao một thứ là “dở” và một thứ là “hay” dựa trên các tiêu chuẩn cụ thể.

Kết thúc Phiên 2; cả nhà ấn tượng nhất với mô hình IPO, và cách chọn nguồn thông tin. Ms Mia Tran (Tú), từng làm việc tại Saffair (Ultra Luxury Hotel tại Úc) chia sẻ: “Chị rất tâm đắc với mô hình IPO giúp kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào, quá trình xử lý đến đầu ra. Đặc biệt, chị ấn tượng với khái niệm dùng “cảm giác khó chịu” (khi đọc nội dung dở) để liên tục nâng cao tiêu chuẩn (Gu) của bản thân.”

Sau đó là Conan Battle, cả làng đấu nhau bằng kiến thức vừa học, và có 10 anh chị em đã ring về các phần quà (hiện kim) từ ban tổ chức.

Quá vui. Hẹn gặp các anh chị em tại các workshop tiếp theo. Với những ai quan tâm tới những sự kiện như này của Conan School, mời mọi người zô Zalo Conan Updates để không bỏ lỡ các buổi tiếp theo, và hàng loạt hoạt động thú vị khác.

---

Người viết: Phan Việt từ Conan School :d

Phụ lục: Các cấp độ chất lượng của nguồn tin

Trên ảnh: Một số bài mình viết, hoàn toàn là nội dung chuyên môn.

Trước khi bắt đầu, cho Việt hỏi có bao giờ bạn ngồi đánh vật với một bài viết trong 3 - 4 tiếng, sửa từng câu chữ, từng dấu chấm dấu phẩy. Để khi đăng, đợi 5 phút, 10 phút, rồi 20 phút, không thấy một dấu noti báo đỏ, không thấy một like nào?

Khi nỗ lực không tỉ lệ thuận với kết quả, bạn cảm thấy gì? Hoang mang, mất tinh thần? Bài viết không có người đọc không chỉ là chuyện tương tác, mà là chuyện nó đồng nghĩ với việc không có kênh để hút khách mới, thu nhập bấp bênh không ổn định. Có tháng có rất nhiều khách, có tháng không có gì.

Đó là chuyện mô hình kinh doanh chỉ sống được nhờ những khách hàng cũ, người giới thiệu người,... thay vì có một hệ thống nội dung giúp bạn liên tục tiếp cận khách hàng mới.

Mình hiểu điều đó. Đó là con đường mình đã đi qua. Và bạn không chỉ có một mình.

---

CON ĐƯỜNG HẾT FLOP

Năm 2025, ~560 anh chị em làm trong mảng kinh doanh tri thức, sức khỏe, đào tạo,... đã được team Conan hướng dẫn xây Facebook Profile có tương tác và chuyển đổi.

Hầu hết mọi người đều đang cung cấp sản phẩm dịch vụ cần niềm tin cao. Một số học viên thành công có thể kể đến như anh Trí Việt (mảng âm dương khí công), chị Lê Hương (sức khỏe phụ nữ), Emma Nguyễn (công nghệ dạy học),... sau khi đi cùng team Conan đã có các bài viết chuyên môn trăm share đều đặn.

Hệ quả là lead về liên tục, đảm bảo được nguồn khách hàng không bị ngắt quãng.

Nếu bạn đã làm hài lòng khách hàng trong những phiên 1-1, nhưng đăng bài không có ai xem. Mình khẳng định chuyên môn của bạn không có vấn đề, bạn chỉ đang chưa hiểu cách đóng gói chuyên môn để tạo ra nội dung thu hút đám đông trên nền tảng này.

Vào thứ 4, 27/5, Workshop: “Knowledge2Viral - Biến chuyên môn thành bài viral“ sẽ được tổ chức.

Đây là buổi Workshop dành cho những ai đang cần xây dựng uy tín trên Facebook bằng các nội dung chuyên môn, nhưng chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Tham gia buổi, bạn sẽ được hướng dẫn bởi mình (Phan Việt) và anh Thông Phan. Tại sao bọn mình có thể đứng lên nói về chủ đề này? Vì mình và anh Thông đã nghiên cứu hàng chục framework làm Viral, thử nghiệm làm vài trăm content, trước khi tạo ra chuỗi bài chuyên môn đạt tổng 90.000 shares (chục triệu view) trên nền tảng Facebook suốt 12 tháng năm 2025.

Bạn không cần biết gì trước khi tham gia, vì sẽ được chia sẻ từ những thứ căn bản nhất (nhưng lại là quan trọng nhất, mà nội dung flop chắc chắn dính).

Sau buổi, bạn sẽ nắm được:

- 5 lỗi chí mạng khiến một bài viết chuyên môn flop (Về Hook, chủ đề, tính đơn giản, tính trực quan, và độ tin cậy)

- Cấu trúc của một bài viết chuyên môn viral

- Cách để đánh giá và nâng cấp chính nội dung của mình

Để sau này bạn có thể:

- Xóa bỏ sự mơ hồ của bức màn viral, tự tin với từng chủ đề, từng câu chữ mình chọn

- Hiểu và giải thích được tại sao bài của người khác lại viral thế, và cách để làm giống hoặc hơn họ

- Viết ra những bài mà người xem phải thốt lên: “Ôi sao đúng thế”, “Hay quá anh/chị ơi”, “Anh/Chị check inbox của em được không”, “Anh/chị có khóa học không ạ?”,... bài đăng ngập tràn những cái tag tên, và được gửi đi cho nhiều người khác

Buổi Workshop sẽ diễn ra vào 9h - 11h30 sáng, 27/5, Online qua Zoom. Trong buổi này, mình và anh Thông cũng sẽ sửa mẫu một số bài anh chị em mang đến. Đây là buổi hoàn toàn miễn phí, nhưng tiền thuê Zoom thì có hạn, nên team mình chỉ giới bạn 200 slot cho các anh chị em ở gần team Conan. (Các ace Conan Maker cũng chiếm kha rồi).

Nếu bạn quan tâm, hãy đăng kí ở post này bằng cách comment với cú pháp sau:

“VIRAL CHUYÊN MÔN” + Tag tên 2 người bạn”

Nếu muốn được feedback, bạn có thể gửi link bài bạn muốn được feedback (nếu có) vào phần bình luận. Mình và anh Thông sẽ chọn ra một số bài tiêu biểu để chấm trong buổi.

Sau đó, Ms Vũ Hải Yến (team Conan) sẽ in bốc và hướng dẫn mọi người tham gia buổi.

--

CHIA SẺ TỪ NHỮNG NGƯỜI LÀM THẬT

Nếu bạn lần đầu biết tới mình hoặc team Conan, thì đừng vội bấm tham gia. Hãy đọc những nội dung trên trang cá nhân của mình và anh Thông trước (các bài >1000 shares), và những feedback của thành viên trong cộng đồng Conan School.

Nếu bạn đã viral triệu view nhiều lần, đừng chỉ tham gia một mình. Hãy giới thiệu và dành chỗ cho các anh chị em khác đang ở điểm bắt đầu, với những bài viết chưa tới 10.000 view đầu tiên.

Vì mình hiểu sự hoang mang khi phải nói chuyện với một “đám đông” trên môi trường số. Cũng như mọi người, mình cũng có lúc flop (hehe). Nhưng quá trình tìm hiểu để vượt flop đã giúp mình khám phá ra các nguyên tắc bất biến của người dùng, của nền tảng.

Và mình tin những khám phá đó sẽ giúp mình và các anh chị em ở gần có nguồn khách hàng từ xây kênh Facebook, ít nhất là trong 10 năm nữa.

Đó là những gì mình sẽ đồng hành cùng mọi người trong buổi Workshop “Knowledge2Viral - Biến chuyên môn thành bài viral”.

Ảnh minh hoạ:

- Bài viết 1.100.000 view của mình về Value Proposition Canvas (khó vãi)

- Anh Trí Việt có bài trăm shares liên tục mảng khí công

- Chị Lê Hương viết bài về “chăm sóc sức khỏe” đạt trăm shares

- Emma Nguyễn đạt triệu View sau 3 tháng

- …

(Còn nhiều nữa, bạn tham gia sẽ thấy)

Người viết: Phan Việt (Content Mentor tại Conan School)

10h sáng nay, team conan (anh Dac Nguyen, Thông Phan, và Phan Việt) sẽ livestream mở đăng ký chính thức cho cộng đồng Conan Maker, cộng đồng trả phí dành cho người thực sự muốn kiếm nhiều tiền hơn bằng việc trở thành phiên bản giỏi hơn của chính mình thông qua việc học thật, làm thật và phát triển thật.

Trong buổi livestream đăng ký, các ae Conan sẽ demo luôn trải nghiệm bên trong của cộng đồng có gì, các track học tập ra sao, hỏi đáp đủ thứ các kiểu (và tất nhiên rồi, quay số trúng thưởng trả giải vé FREE tham gia cộng đồng nữa).

Mời các anh em tham gia tại đây.

Buổi đầu tiên sẽ diễn ra vào 20h tối T7, ngày 28.02.2026.

Nhạc công đã được Conan chuẩn bị. Địa điểm được đặt riêng, trung tâm Hà Nội, tiện đi lại.

Thành phần chính sẽ là nhóm “vượt lên chính mình” (dám thử nghiệm, dám làm những điều lần đầu): Ví dụ lần đầu hát trước đám đông. Với những người đã quen hát, thì hãy thử "lần đầu hát opera, rock, Jazz, hát tiếng Hàn tiếng Thái…

Ưu tiên “tự Challenge bản thân”.

CAN - Conan Acoustic Night
Không phải để hơn người khác, mà để hơn chính mình hôm qua.

Hẹn gặp bạn ngoài đời!

Cách tham gia:

• Hãy inbox vào fanpage https://www.facebook.com/conanschool2711, giới thiệu về bản thân, vì sao muốn tham gia.

• Chúng tôi sẽ thêm bạn vào CAN Facebook Group Chat.

Dù đã training cho các CFO của doanh nghiệp cỡ vừa có tiếng tại Việt Nam, người anh mình nói chuyện cùng vẫn gặp khó khăn trong việc “lên mạng chia sẻ mỗi ngày”.

Đi theo xu hướng solo (làm tất ăn cả), anh kể rằng mình chật vật trong việc làm content. Anh chia sẻ: không biết nên làm content gì, bị mệt.

Mình nghĩ rằng có thể vì anh chơi nhầm game. Anh suy nghĩ như một “content creator” đang làm content, chứ không phải một chuyên gia đang chia sẻ.

Trong một cuộc gặp gỡ khác, mình gặp một người chị rất chăm làm content. Nhưng số lượng người thấy chị là “chuyên gia” rất ít so với kì vọng.

Lần đầu xem kênh, mình tưởng chị là “content creator”, đi theo hướng làm content, rồi xây cộng đồng bán sản phẩm số.

Nhưng hỏi sâu mình mới biết, chị là người đào tạo cho nhiều đội ngũ bán hàng của những bên đào tạo độc lập nổi đình đám (doanh thu cỡ 5 tỏi/tháng) tại Việt Nam.

Vậy có gì sai sai ở đây?

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA “CHUYÊN GIA” VÀ “NGƯỜI LÀM NỘI DUNG TOÀN THỜI GIAN”

Trong nhận thức của mỗi chúng ta:

Chuyên gia là người:

- Xử lý vấn đề mỗi ngày

- Có khách hàng lớn, chơi với những mối quan hệ chất lượng

- Có bộ quy trình, framework

Còn người làm nội dung toàn thời gian (Fulltime Content Creator):

- Sản xuất nội dung mỗi ngày

- Chăm tương tác với followers

- Sống nhờ content, Kiếm $ từ nhãn hàng booking, aff

#Cả hai đều tốt, nhưng vấn đề xảy ra khi:

Cách làm nội dung của các anh chị khiến người xem không nhìn thấy một chuyên gia trong đó.

Họ chỉ thấy một nhà sáng tạo nội dung.

- Họ thấy một người chăm chỉ “lên bài”, nhưng lại không thấy một người bận rộn “giải quyết vấn đề”

- Họ biết người này hay đưa ra kiến thức, nhưng không thấy những vết sẹo, trải nghiệm thực làm đằng sau, và kết quả chứng thực

- Họ thấy quan điểm nhưng không thấy cuộc đời của người này (đang làm gì, sẽ làm gì)

GIẢI PHÁP CHO CÁC CHUYÊN GIA MUỐN THÀNH CÔNG TRÊN CẢ 2 MẶT TRẬN (CHUYÊN MÔN VÀ TRUYỀN THÔNG)

1. Quy tắc 90/10: Dành 90% thời gian làm các việc chuyên môn uy tín, và 10% để kể lại điều đó.

2. Thắng nhờ chất liệu: Đừng đua kỹ thuật (quay dựng, biên tập,...) với 10 triệu content creator ngoài kia. Hãy thắng bằng vốn sống của bạn:

- Quan sát cuộc sống

- Đóng gói (Documenting) thay vì nghĩ mới

- Đào câu chuyện (Story Mining) từ trải nghiệm thật

3 Công thức 3 trụ cột content: Hook - Story - Lesson

Bỏ qua các kỹ thuật rườm rà, chỉ tập trung luyện tập

+ Hook: Kĩ thuật thu hút sự chú ý

+ Story: Kể chuyện để giữ chân

+ Lesson: Đúc kết kiến thức/quan điểm giá trị

Luyện tập đến khi nhuần nhuyễn.

Khi bạn là chuyên gia, đừng cố gắng trở thành một Content Creator giỏi, hãy là một Chuyên gia biết cách chia sẻ.

Vì giữa một rừng tiếng ồn của mạng xã hội, khán giả không cần thêm một người nói nhiều. Họ đang khát khao một người nói đúng.

Đừng để việc làm Content trở thành một công việc thứ hai khiến bạn kiệt sức. Hãy tạo ra nó như một sản phẩm phụ từ công việc thứ nhất của bạn.

- Phan Việt (Social Content Mentor) -

Ảnh: Yuki Onishi - Chủ nhà hàng ramen đầu tiên trên thế giới được trao sao Michelin

5 phút quảng cáo:

Chúc mừng Bro Hải Ngô, học viên lớp Content Master (hiện là Viral Content), đã có nội dung Viral tác động tới doanh thu.

Lịch khai giảng các lớp sắp tới:

Tuần này khai giảng lớp Personal Branding (Sáng thứ 4, 4/2)

Sau tết khai giảng Viral Content K8 (Sáng thứ 7, 28/2)

Bạn muốn đăng kí, hoặc cần trao đổi tìm hiểu thêm thì nhắn tin cho Conan School.

Trân trọng thông báo :d

Bạn đứng trước kệ siêu thị, phân vân giữa hai chai nước giặt. Một chai có khuyến mãi mua 1 tặng 1, chai kia đắt hơn nhưng có nhãn “thân thiện với môi trường”. Bạn cầm lên, đặt xuống, đọc bảng thành phần và cuối cùng chọn chai đắt hơn vì nghĩ mình là người tiêu dùng thông thái, yêu thiên nhiên.

Nhưng sự thật là gì? Có thể chỉ vì siêu thị đang phát một bản nhạc không lời nhẹ nhàng, hoặc vì màu xanh trên nhãn chai đó vừa vặn kích hoạt một ký ức hạnh phúc trong quá khứ của bạn.

Chúng ta vẫn luôn tin rằng mình ra quyết định bằng lý trí. Nhưng Tiến sĩ Terry Wu - người sở hữu tấm bằng Tiến sĩ Thần kinh học tại Vanderbilt và có hơn 20 năm nghiên cứu - đã giáng một đòn mạnh vào niềm tin đó trong bài thuyết trình gây sốt của mình.

Đọc đến đây, bạn bắt đầu ngẫm về trải nghiệm của bản thân:

- Đôi lúc nói chuyện với khách hàng, bạn không hiểu họ muốn gì

- Bạn đăng một bài giới thiệu dịch vụ được viết chi tiết, cẩn thận: đợi vài ngày không ai inbox. Nhưng khi bạn đăng 1 bài vô thưởng vô phạt kể về một đoạn hội thoại với khách hàng được viết trong 2 phút, người ta lại để ý liên hệ

- Khách hàng hỏi giá, nhưng họ không check inbox

Bạn không hiểu tại sao khách hàng lại phi logic như vậy, và muốn biết họ thực sự nghĩ gì để nói đúng thứ họ cần. Bạn thấy điều đó thật khó làm, cho đến khi bạn gặp được Terry Wu. Trong toàn bộ clip, ông nhấn mạnh một thông điệp thay đổi hoàn toàn cuộc chơi: 95% quyết định của khách hàng nằm ngoài tầm kiểm soát của lý trí.

Khám phá “người cầm lái” thực sự bên trong khách hàng

Ông kể về câu chuyện của Frank. Ông từng là một người đàn ông bình thường cho đến khi một cơn đ0^t quỵ phá hủy hệ biên (Limbic System) - vùng não điều khiển cảm xúc. Kết quả là Frank vẫn thông minh, vẫn logic, nhưng anh không thể đưa ra bất kỳ quyết định nào (dù là nhỏ nhất như chọn một hộp ngũ cốc cho bữa sáng).

Dr. Wu khẳng định: “Nếu không có cảm xúc, chúng ta đơn giản là không thể đưa ra quyết định.”

Từ đây, bạn nhận ra: Khách hàng ra quyết định bằng cảm xúc trước, rồi dùng lý trí để hợp lý hóa nó sau. Bạn muốn chốt khách, nhưng lại thuyết phục sai “người”. Bạn nghe tiếp xem Dr. Wu gợi ý bạn làm gì, nhưng ông chỉ bảo: hãy “Tìm con ruồi của bạn”.

Find Your Fly (Tìm con ruồi của bạn) - Chiến thuật chiến thắng khách hàng từ những điều nhỏ nhặt

Sân bay Schiphol gặp một bài toán khó: Chi phí dọn vệ sinh nam tăng cao, do những người đàn ông hay tè ra ngoài bồn tiểu đứng. Mặc cho các biện pháp tuyên truyền, họ vẫn làm vậy.

Cho đến khi sân bay khắc hình con ruồi vào bồn tiểu, những người đàn ông đồng loạt vô thức nhắm vào đó. Điều này giảm tới 80% chi phí vệ sinh.

Dr. Wu giải thích hành vi trên: não bộ con người cực kỳ nhạy cảm với những tín hiệu tinh tế (Subtle Cues). Đó là những chi tiết nhỏ (màu sắc, ngôn ngữ, bố cục, ví dụ, thứ tự thông tin…) âm thầm “định hướng” cảm nhận và hành vi khách hàng mà họ không nhận ra rõ ràng.

Ví dụ, ở cửa hàng bánh quy, bánh trong chiếc lọ chỉ còn 2 cái luôn được thèm muốn hơn lọ có đủ có 10 cái (dù chúng cùng là 1 loại). Vì người ta tự động nghĩ: “Bên nào được chọn nhiều hơn, tức là ngon hơn!” .

Dr. Wu khuyên bạn: Thay vì đổ hàng tỷ đồng vào quảng cáo đao to búa lớn, hãy tìm ra “con ruồi” của mình. Đôi khi một thay đổi nhỏ về màu sắc, tốc độ trang web hay một biểu tượng mặt cười trên hóa đơn cũng giúp điều hướng hành vi khách hàng một cách tự nhiên.

Hành trình chinh phục khách hàng

Bạn nhận ra: hóa ra khách hàng chịu ảnh hưởng bởi những tác động vô hình nhiều hơn bạn nghĩ. Đôi khi chỉ là poster lỗi font, một bức hình không hợp gu, thời gian phản hồi tin nhắn,... cũng làm họ ngầm đánh giá sản phẩm của bạn tốt hay tệ.

Chỉ dẫn hành động từ Dr. Wu:

1. Tối ưu tín hiệu tinh tế (Subtle Cues): Khi biết quyết định nằm ở vùng vô thức, bạn sẽ không còn coi thường những chi tiết nhỏ như:

a. Màu sắc của nút bấm

b. Mùi hương trong cửa hàng

c. Tốc độ phản hồi tin nhắn

2. Tập trung vào “Não bộ cảm xúc” (Limbic System):

Bạn bắt đầu kể câu chuyện, không chỉ liệt kê tính năng. Thay vì chỉ nói “”Bánh sử dụng kem tươi nhập khẩu từ Pháp, độ ngọt giảm 30%, trang trí bằng trái cây tươi theo mùa.” (đây là Logic), bạn viết thêm: “Phần thưởng ngọt ngào dành riêng cho bạn sau một ngày dài vất vả. Tan chậm trong miệng, tan biến mọi mệt mỏi.” (Kích hoạt Cảm xúc - Hệ biên).

3. Giảm bớt sự bất định:

Sử dụng Social Proof (Đánh giá, số lượng người dùng) để khách hàng thấy an tâm. Khi bạn đưa ra các bằng chứng xã hội (Social Proof) như “1.000 người đã dùng” hoặc “Hoàn tiền 100%”, bạn đang trực tiếp vỗ về Hệ biên, giúp nó cảm thấy an toàn để đưa ra quyết định mua hàng.

Những thứ này đi thẳng vào Hệ biên mà không cần thông qua “bộ lọc” lý trí.

Việc nắm bắt khách thực sự nghĩ gì, làm gì giúp bạn có lợi thế tuyệt đối: nói đúng điều họ cần ngay trong đoạn hội thoại đầu tiên, ra quyết định sớm và đưa ra offer chính xác hơn. Từ đó giúp cho khách hàng của bạn ra “chốt mua” mà trong lòng vẫn cảm thấy rất hời.

Phần quảng cáo (nhưng có lợi cho bạn)

Nếu bạn quan tâm làm thế nào để hiểu khách đến mức bạn không làm gì họ cũng tự động chốt mua, Conan School đã thiết kế khóa học Customer Decode giúp bạn xử lý việc đó.

Nền tảng của khóa là các kiến thức về JTBD, Insight,... (những kiến thức được xài trong các công ty quảng cáo top 5 của Mỹ, và các startup tỷ đô như Airbnb, McDonald’s,...).

Lịch khai giảng của khóa: 9h - 11h30 sáng Chủ nhật (18/1). Xem thông tin tại đây.

-Phan Việt (Social Content Mentor)-

Cốc ca cao trứng trong hình, được đặt trong một chiếc bát có nước nóng.

Trước đây không hề có. Nên trứng nguội rất nhanh, và tanh.

Giờ cốc nằm trong bát nước nóng giữ được nhiệt. Chi phí cũng không quá cao. Nhưng trải nghiệm tăng vọt.

Buổi tối, mình lên phố đi bộ ở hồ Gươm.

Đoạn đường Tràng Tiền giờ có mấy chỗ người ta chiếu đèn xuống, có hình họa tiết. Trông nghệ thuật.

Trên đường có hội người khiếm thị hát, hồi trước họ hát nhạc ngoại, hay nhạc gì không nhớ lắm, ít người coi.

Giờ bạn vocal hát nhạc trẻ, của Hoàng Dũng. Hợp thị hiếu hơn, mọi người đứng coi đông.

Mình ngẫm nghĩ. Nhận ra cái gì cũng có thể cải tiến được, và chỉ cần chọn một yếu tố để thay đổi thôi, kết quả đã khác đi nhiều rồi.

Không phải làm món cà phê mới không chỗ nào có, mà chỉ là thêm chiếc bát sứ và nước sôi.

Không phải hát những bài hát quá đỉnh cao về giọng, mà là đổi bài hát cho hợp với thị hiếu người nghe.

Để làm đẹp phố, thì lắp thêm 1 vài chiếc đèn.

Ở Nhật Bản, có 1 triết lý gọi là Kaizen (改善). Có nghĩa là: thay đổi theo hướng tốt hơn

Nhưng nếu nói sâu hơn theo tinh thần Nhật Bản:

Không phải thay đổi lớn, đột phá.

Mà là:

-> cải tiến liên tục

-> cải tiến nhỏ

-> cải tiến vì chuẩn mực tốt hơn, không phải vì phá bỏ những cái đã được xây dựng

Tiến sĩ Tâm lý học Jordan Peterson cũng nói: “Hãy dọn dẹp nhà cửa thật ngăn nắp trước khi chỉ trích thế giới.”

Nếu bạn thấy khó nghĩ ra cách để thay đổi cuộc sống hiện tại, có lẽ cái bạn muốn thay đổi lớn quá. Bước 1 cứ Kaizen đã.

-> dọn dẹp phòng

-> dành 1 phút xử lý vấn đề (thay vì trì hoãn)

-> viết ra 1 điều quan trọng sẽ làm ngày mai

Hãy bước đi đầu tiên, thật nhỏ. Rồi quán tính của hành động sẽ làm tiếp phần còn lại.

- Phan Việt (Social Content Mentor) -

Những hàng quán không làm content, nhưng luôn đông khách

Sau buổi họp kéo dài quá trưa, 3 người đàn ông đi ăn trưa ở một quán bún cá ở phố Đội Cấn.

Một người ngước lên tường, giật mình vì quán này có tận 35 cơ sở khắp miền Bắc. Gần 2 giờ chiều nhưng tầng 1 của quán vẫn có hơn 50 khách đang ngồi ăn.

Đây không phải trường hợp duy nhất. Ở đầu dốc hàng Than có quán phở bò không có tên, không có cả trên google map, nhưng lúc nào cũng kín 3 gian (2 nhà). Bàn nhựa ghế nhựa, chất lượng thịt, bánh phở, nước dùng đều ở mức tiêu chuẩn khá.

Không chỉ quán ăn, ở đầu đường Phan Huy Ích, có một quán cà phê làm việc lúc nào cũng đông khách dù không nổi trên truyền thông.

Không viral rầm rộ, không độc đáo, nhưng thiết kế rất sạch: Bàn ghế cách nhau đồng đều, nhạc trong quán chọn loại nhạc jazz không gây mất tập trung. Không gian thoáng, không có mùi khó chịu. Menu không có món sử dụng máy xay sinh tố gây ồn. Ánh sáng đủ ấm và không lóa mắt. Đến quán chỉ nghe tiếng nhạc và tiếng lách cách của gõ phím.

Tất cả các quán trên, không tập trung vào việc có một thứ gì đó đơn lẻ quá xuất sắc, mà là tất cả các chỗ không chỗ nào bị “điểm liệt” (quá tệ). Anh Đắc - CEO Conan School (trường học về Hút khách duy nhất tại Việt Nam) gọi những quán kiểu trên là “stress-free”. Đây là những quán tập trung vào xử lý tất cả những thứ làm người dùng cảm thấy lo lắng (món ăn, đồ uống, nguyên liệu, cái thìa, cái đũa, nhà vệ sinh,...), thay vì cố gắng làm một điều gì đó bùng nổ, lạ thường.

Những thương hiệu cá nhân “Stress-free”

8 giờ tối, bạn mở điện thoại trên và tình cờ thấy một bài viral. Nội dung về “Phát triển bản thân”. Bạn vào trang cá nhân người đó xem: Cả kênh chứa những content từa tựa như vậy. Bạn ngờ ngợ vì đã thấy kiểu nội dung này ở đâu rồi. Content không phải thứ họ tạo ra, nó tựa như hàng hoá họ nhập chung ở tổng kho đâu đó, rồi mang về tường phân phối lại.

Bạn đặt ra câu hỏi: Họ nói những thứ tốt đẹp này để làm gì? Đây có phải điều thực sự họ muốn nói? Họ có hiểu những gì họ đang nói không?

Trong bối cảnh một năm với loạt KOC, shark, hoa hậu KERA,... bị khám, bị bắt, chưa bao giờ công chúng lại bật cao chế độ nghi ngờ như hiện nay. Những người xuất hiện trên sóng truyền hình không có nghĩa là trong sạch, chưa nói đến một tài khoản mạng. Sự an tâm không còn là điều kiện cần, nó là bắt buộc. Điều này đúng với cả việc xây dựng thương hiệu cá nhân.

Các con đường tắt, trông có vẻ hào nhoáng, nhưng lại là cái bẫy chết người làm hỏng thương hiệu. Có những bài đăng “triệu view”, nhưng không thấy khách hàng đâu, khi nội dung là copy của người khác, bio mô tả không rõ ràng, không có chất liệu cá nhân. Chúng có thể hiệu quả với đám đông và giúp bạn bán được những sản phẩm 100 - 200 ngàn. Nhưng với chuyên gia, điều đó không chắc.

Đối lập với những Profile bùng nổ đó, là những Profile lặng lẽ. Có một nhóm anh chị mình biết làm mảng bảo hiểm thu nhập bình quân 75m/tháng, có những chiếc tài khoản trông khá “bình thường” (khoảng 30 - 50 tương tác mỗi nội dung). Trong đó họ đăng câu chuyện đi làm, review thật các cơ sở y tế, sang Sing nhận một số giải thưởng, nói chuyện với con,... Nhưng đằng sau sự bình thường đó là sự nhất quán: ảnh chụp thật, gương mặt tươi cười, tuần lên 7 bài đều như vắt chanh (content ngắn lắm, khoảng 1-2 câu).

Đó là những trang cá nhân “stress-free”, nơi tất cả các điểm chạm từ avatar - bio - bài đăng - ảnh đều được xử lý ở mức khá. Trả lời một loạt các câu hỏi: Người này là ai? Họ muốn gì từ mình? Mình được gì từ họ?

Trong mô hình ACV về Thương hiệu cá nhân, đó là 3 trụ cột:

- Authenticity (Sự chân thật): Cảm giác những gì người này nói và làm đồng nhất với động cơ bên trong họ, cảm thấy họ “không giấu”

- Consistency (Sự nhất quán): Những gì họ nói và làm đồng nhất với nhau, và đồng nhất với định vị của họ

- Visibility (Sự hiện diện): Họ xuất hiện định kì (trên mạng hoặc ngoại đời), nhất quán và dự đoán được

3 trụ cột đó tạo thành một thương hiệu có đầy đủ Độ phủ và Sự tin tưởng.

Giữa tháng 1 (tuần sau), các lớp Viral Content và Personal Branding tại Conan School sẽ tiếp tục khai giảng. Nếu bạn muốn xây dựng thương hiệu cá nhân để mở rộng tầm ảnh hưởng, nhưng đã chần chừ không xuất hiện suốt nhiều năm qua, vì sợ cảm giác bị những người trong ngành phán xét là “làm màu” hoặc đánh mất đi sự chuyên nghiệp, điềm đạm vốn có của mình.” Thì Conan School là nơi dành cho bạn.

Những lợi ích mà học viên những khóa trước đã nhận được:

- Kể câu chuyện cá nhân có sức ảnh hưởng mà không phải “bán đời tư”, “làm lố”

- Làm nội dung viral lan tỏa được thông điệp muốn nói, mà không cần bắt trend

- Thoát khỏi cạnh tranh với những “profile ồn ào”, gây dựng niềm tin đúng người, đúng thông điệp

- Networking cùng những người tử tế, rõ ràng trong mạng lưới học viên Conan School

Đừng vội tin nếu bạn đọc bài này đầu tiên, hay bởi vì bạn đã quý mình từ trước. Hãy dành thời gian xem qua thông tin về Conan School dưới phần bình luận.

Nếu bạn sẵn sàng học những kĩ năng mới để chuẩn bị cho một năm mới thuận lợi, hãy nhắn Conan School để đăng kí (và nhận quyền lợi early bird).

-Phan Việt (Social Content Mentor)-