Vì sao "làm nhiều" không khiến bạn có nhiều tiền hơn?
Muốn lương cao hơn (vượt mốc 50 đều đặn) mà không phải đổi gì (không cần nịnh bợ, học thêm, làm thêm, đầu tư thêm) thì chỉ cần “vứt điện thoại” đi thôi.
(và nó có hẳn một phương pháp hiệu quả được chứng minh khoa học dựa trên cách làm này)
Bài này là góc nhìn của tui từ video “Isolation - Mind Field P1” với hơn 33tr views, anh em nào có thời gian rất nên xem thử, video này thay đổi hoàn toàn cách tui nhìn nhận về những hành động vô thức (nhưng lại quyết định giàu nghèo) của mình.
Có một bà giáo sư ở Mỹ tên là Sophie Leroy đã dành cả 10 năm trời nghiên cứu một câu hỏi nghe hơi rảnh nợ là “Tại sao người ta làm việc cả ngày mà vẫn không xong việc?”
Nhưng kết quả bà tìm ra thì không rảnh nợ tí nào.
Mỗi lần chúng ta nhảy sang làm việc khác, dù chỉ 5 giây để xem tin nhắn, thì não cần tận 23 phút để quay lại trạng thái tập trung như lúc trước.
23 phút đấy. (đúng thế anh em không nghe nhầm đâu)
Hiểu một cách đơn giản là, nếu anh em làm gì đó mà dành thời gian cho nó dưới 23 phút thì gần như anh em chưa để não mình thực sự tập trung giải quyết việc đó luôn đó. Nghe ảo ma canada chưa?
Bài này dành cho những người:
Hay tranh thủ, chờ lúc AI nó trả lời thì mở điện thoại ra coi “có gì mới không”
Thỉnh thoảng đang làm tự nhiên quên mất “mình đang làm gì” chỉ vì có ý nghĩ xẹt qua (kiểu tối nay ăn gì)
Về nhà khi việc chưa xong, và cảm thấy “tội lỗi” vì lỡ quen tay lướt tóp tóp lúc rảnh.
Tui cũng từng như vậy. Nghĩ mình đang “làm nhiều việc cùng lúc hiệu quả”, mở đôi chục tabs cùng lúc, check và trả lời tin nhắn trong vòng 30 giây, tự hào vì “nhanh nhạy và hiệu suất”. Nhưng mà đa phần khi cuối ngày nhìn lại thì những việc cần phải xong đều chưa xong, thậm chí chưa được rớ tới.
Cho đến khi tui đọc được nghiên cứu của bà giáo sư Sophie Leroy và xem thí nghiệm một ông làm kênh YouTube về khoa học và tự nhốt mình vào phòng trắng 72 tiếng, lúc đó tui mới ngộ ra: Não mình không yếu đuối. Não mình chỉ đang làm việc đúng thiết kế của nó thôi.
(Cho anh em không biết thì “white room” là một trong những thí nghiệm tra tấn tinh thần thuộc dạng nhạy cảm luôn đó)
Để tui kể cho anh em nghe chuyện bà Sophie Leroy làm thí nghiệm như thế nào.
Bả chia người tham gia thành 2 nhóm. Cả hai nhóm đều phải làm 2 việc: Việc A rồi Việc B.
Nhóm 1: Làm Việc A trong 20 phút. Xong. Chuyển sang Việc B.
Nhóm 2: Làm Việc A trong 20 phút. Giữa chừng có tin nhắn tới. Xem tin nhắn 5 giây. Rồi tiếp tục Việc A. Xong. Chuyển sang Việc B.
Và kết quả được ghi nhận là Nhóm 1 làm tốt hơn tận 40%.
Chỉ vì Nhóm 2 bị ngắt... 5 giây.
Nghe có vẻ ảo ma phải không? 5 giây thôi mà sao ảnh hưởng đến thế?
Vì khi đang làm Việc A, não đang ở trạng thái “chế độ A”. Tất cả mọi thứ trong não đang sắp xếp để xử lý Việc A. Giống như đang mở 20 tabs trên Chrome, tất cả đều liên quan đến Việc A.
Khi nhảy sang xem tin nhắn, não anh em phải:
Đóng tất cả tabs của Việc A
Mở tabs mới cho “xem tin nhắn”
Xử lý thông tin trong tin nhắn
Đóng tabs “xem tin nhắn”
Mở lại 20 tabs của Việc A
Load lại tất cả thông tin vào não
Mỗi lần nhảy qua nhảy lại = khởi động lại não. Và não không khởi động lại tức thì. Nó cần 23 phút.
Lại có một ông tỷ phú tên là Bill Gates, ổng đọc 50 quyển sách mỗi năm.
Người ta hỏi: “Ông bận rộn thế, làm sao có thời gian đọc nhiều vậy?”
Ông trả lời một câu ngắn gọn: “Khi tôi đọc sách, tôi chỉ đọc sách. Khi tôi suy nghĩ, tôi chỉ suy nghĩ.”
Nghe đơn giản. Nhưng anh em thử nghĩ xem: Khi nào là lần cuối anh em làm một việc mà... chỉ làm một việc đó?
Không check điện thoại. Không nghĩ chuyện khác. Không mở tab khác. Chỉ làm một việc.
Hiểu về cách mà não thật sự hoạt động
Trong thời xưa, cách đây vài triệu năm, tổ tiên chúng ta sống trong rừng.
Thông tin = sống còn.
Tiếng động lạ = nguy hiểm.
Quả mới = thức ăn.
Ai mà để ý đến thông tin xung quanh thì... sống. Ai mà không để ý thì... thành bữa ăn của ai khác.
Vì thế não được thiết kế để liên tục săn lùng thông tin mới.
Nhưng giờ thông tin không còn hiếm nữa. Thông tin tràn lan. Mỗi tin nhắn, mỗi thông báo, mỗi email đều kích hoạt hệ thống “thông tin mới = quan trọng = phải xem ngay” trong não.
Não không phân biệt được “thông tin sinh tồn” với “thông tin rác”.
Nó chỉ thấy: “Có thông tin mới. Phải xem.”
Một ông viết sách về thói quen, bán được 20 triệu bản (nhiều hơn dân số Hà Nội và Sài Gòn cộng lại), có nói một câu mà tui thấy rất đúng:
“Vấn đề không phải bạn không đủ ý chí. Vấn đề là bạn đang để ý chí phải chiến đấu với môi trường.”
Và môi trường luôn thắng.
Anh em có thể có ý chí sắt đá. Nhưng nếu điện thoại nằm trên bàn, não sẽ cứ thì thầm: “Check đi. Chỉ 5 giây thôi.”
Vì thế giải pháp đúng không phải là rèn luyện ý chí. Nó phải là thiết kế môi trường để não không có lựa chọn nào khác.
Và đây là cách mà tui đã thử trong 1 năm qua (thử nhiều kiểu giờ trung thành với mỗi 1 cái này). Kết quả thì không biết thế nào chứ giờ đang làm 2 job full time thoải mái, vẫn còn thời gian để tự học và nghiên cứu viết bài cho anh em.
Anh em không cần cả ngày tập trung đâu, chỉ 90 phút thôi là đủ.
Chọn một việc quan trọng. Không phải việc gấp. Mà là việc quan trọng, việc mà nếu làm tốt sẽ thay đổi công việc, thay đổi thu nhập, nhưng không bao giờ có deadline rõ ràng nên cứ bị đẩy sang một bên.
Anh em hãy cất điện thoại ở phòng khác. Không phải chế độ im lặng, không phải úp xuống, mà là phòng khác. Muốn xem thì bắt buộc phải đứng dậy đi lấy (cái rắc rối này đủ lớn để não nghĩ lại).
Tắt wifi laptop nếu không cần. Đặt giờ 90 phút và tự hứa bản thân: “90 phút này, tôi sẽ chỉ được làm một việc.”
90 phút đầu tiên sẽ vô cùng khó chịu. Hàng loạt suy nghĩ kiểu: “Chán quá! Thư giãn tí đi!” hay là “Mình phải trả lời tin nhắn thằng bạn”, “mình cần nghỉ mệt, tí nữa tập trung tiếp”... sẽ xuất hiện.
Hãy bỏ qua nó.
Phút 10-15: Não anh em bắt đầu đầu hàng. Nó biết không có cách nào thoát và bắt đầu làm việc thật.
Phút 30: Não bắt đầu vào trạng thái “mê” (flow), trạng thái mà anh em quên cả thời gian, quên cả đói, chỉ tập trung vào việc đang làm.
Phút 90: Xong việc mà bình thường phải mất 4 tiếng (cũng chưa chắc xong).
Có một nhà tâm lý học người Mỹ đã nghiên cứu 30 năm về trạng thái “mê” này đã nói rằng trạng thái “mê” không thể đến khi thoải mái, nó đến khi não bị buộc phải tập trung 100%.
Có hai loại “chán”
Loại 1 - Chán rồi... lướt điện thoại
Khi não chán. Nó điều khiển anh em lấy điện thoại để được kích thích nhanh, dễ, không cần cố gắng. Giống như ăn snack vậy, no lập tức tạm thời nhưng không có dinh dưỡng.
Và ngưỡng “no” của não ngày càng cao, dẫn đến cần kích thích mạnh hơn + nhanh hơn + liên tục hơn.
Kết quả là não không còn cảm thấy thích thú với những việc “chậm” và “khó” nữa. Đáng tiếc là nó lại là những việc quyết định thu nhập của anh em.
Đọc sách? Chán.
Học kỹ năng mới? Chán.
Làm việc quan trọng? Chán.
Loại 2 - Chán rồi... buộc phải làm
Tạo môi trường mà não không có lựa chọn nào khác, không điện thoại, không cách thoát. Não chán nhưng không có gì để “bớt chán”, và nó buộc phải bắt tay vào làm việc khó.
(và tui gọi cách làm này là tạo ra sự “nhàm chán chủ động”)
Ban đầu chắc chắn cũng sẽ rất khó khăn. Nhưng khi bắt đầu làm, những phần thưởng nhỏ xuất hiện kiểu: tiến bộ một chút, giải quyết được vấn đề nhỏ hoặc hiểu thêm một kiến thức mới.
Não học được: “À, cái này cũng kích thích được não đấy. Và nó bền vững hơn.”
Nó giống như việc anh em đang cho não ăn uống một chế độ khoa học hơn để giảm cân vậy (thực tế là đang cai nghẹo dopamine cho não)
Thế nên nếu anh em để ý, sẽ thấy là các khoá tu thiền, các chương trình phí cao chuyên sâu hay có cái trò là phải tắt hết điện thoại, ngắt kết nối, thậm chí là cấm khẩu (không được nói trong nhiều ngày), tất cả cũng chỉ là các phương pháp rèn luyện sự tập trung, lấy lại vị thế làm chủ bộ não của chính bản thân người tham gia.
Kết
Thực ra ở thời đại này, anh em không cần phải có thêm kỹ năng gì ghê gớm, học được kiến thức bí mật gì khủng khiếp để trở nên xuất sắc và có được thu nhập khủng đâu. Thứ duy nhất chúng ta cần là sự tập trung thôi. Và con đường ngắn nhất để có được nó là tự tạo cho mình “sự nhàm chán chủ động”.
Anh em muốn chơi game cả đêm, lướt điện thoại cả buổi cũng oke, vô cùng ổn, không vấn đề gì hết. Nhưng hãy đảm bảo là khi anh em làm việc, đừng để nó bị cắt ngang bởi bất kỳ điều gì, hay kiểu ông bà hay bảo là “làm ra làm, chơi ra chơi” ấy.
Thích tóp tóp, đúng giờ phải lôi ra lướt cho đã, đúng giờ là nghỉ. Ví dụ lúc đó có không thích vẫn phải lấy điện thoại ra lướt, và phải lướt đủ giờ mới thôi.
Chơi game cũng thế, đúng giờ là phải lấy ra chơi liền, không chậm trễ, nhưng hết giờ là ngưng, tuyệt đối không rớ tới, không nghĩ về nó. Nếu chớm suy nghĩ thôi thì phải biết “chưa tới giờ”, chừng nào tới giờ thì tha hồ.
Bản thân tui là người vô cùng không kỷ luật, tui hay làm đủ thứ rồi bỏ dở giữa chừng cũng đủ thứ luôn, nhưng từ khi hiểu cái này, phải nói là đổi đời luôn. Anh em không phải bỏ cái gì cả, không phải bỏ game, bỏ phim, bỏ tóp tóp gì cả.
Chỉ là sắp xếp lại giờ lướt tóp tóp, chơi game cho nó chuyên nghiệp thôi.
Tương tự thế với công việc.
Một lần nữa,
“làm ra làm, chơi ra chơi”
Và khi anh em đã chuyên nghiệp như thế, chắc chắn đời sẽ không khiến anh em thất vọng.